چرا روحانی در پیشبرد اصلاحات اقتصادی موفق نبود؟

شناسه خبر: 185305 سرویس: توسعه ، سیاست ، اقتصادی سه شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸, ۲۹ : ۱۵ : ۰۰
چرا روحانی در پیشبرد اصلاحات اقتصادی موفق نبود؟
خاطرم هست در ماه های منتهی به دوم خرداد ۷۶ که هنوز کاندیدای نهایی اصلاح طلبان برای انتخابات مشخص نشده بود، روزنامه همشهری رستون اخبار ویژه از احتمال اجماع کارگزاران بر حجت الاسلام حسن روحانی دبیر وقت شورای عالی امنیت عالی خبر داد، که با وجود سمتهای کلیدی در سال های پس از انقلاب، هنوز افکار عمومی آشنایی ویژهای با ایشان نداشت.
۵۵آنلاین :

خاطرم هست در ماه های منتهی به دوم خرداد ۷۶ که هنوز کاندیدای نهایی اصلاح طلبان برای انتخابات مشخص نشده بود، روزنامه همشهری رستون اخبار ویژه از احتمال اجماع کارگزاران بر حجت الاسلام حسن روحانی دبیر وقت شورای عالی امنیت عالی خبر داد، که با وجود سمتهای کلیدی در سال های پس از انقلاب، هنوز افکار عمومی آشنایی ویژهای با ایشان نداشت. پس از باز شدن پرونده هسته ای و مذاکره با تروئیکای اروپا که به مذاکرات E۳+۳ معروف شد، حسن روحانی در محافل عمومی جلوه بیشتری یافت. مذاکراتی که در مهرماه ۸۲ در نهایت با حضور وزرای خارجه انگلستان، فرانسه و آلمان و با امضای بیانیه سعدآباد به پایان رسید. اگرچه این توافق به دلیل برآورده نشدن انتظارات طرفین عمر کوتاهی داشت و در نهایت با شکست پلمب مراکز هسته ای ایران، خاتمه یافته تلقی شد، ولی همین مذاکرات کافی بود تا عنوان «شیخ دیپلمات» که از سوی روزنامه شرق برای حسن روحانی انتخاب شده بود، برای مدتها در اذهان بماند.

در سالهای پیش از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲، وی ریاست مرکز تحقیقات استراتژیک را برعهده داشت. مرکز تحقیقات استراتژیک یکی از نهادهای زیر نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام است که با هدف تدوین و تنظیم استراتژی کلان کشور در ابعاد گوناگون، در سال ۱۳۶۸ تشکیل شد. وظیفه این مرکز انجام مطالعات استراتژیک در زمینه های مختلف بین المللی، سیاسی، اقتصادی، حقوقی، فرهنگی و اجتماعی است. مرکزی که بسیاری از نزدیکان فعلی رئیس جمهور در آن حضوری فعال داشتند و گاه از آن با نام حلقه نیاوران یاد می شود. این مرکز تا سال ۱۳۷۶ در زمره یکی از موسسات تابعه نهاد ریاست جمهوری قرار داشت، اما در این سال بر اساس مصوبه شورای عالی اداری از نهاد ریاست جمهوری منفک و به عنوان بخش تحقیقاتی مجمع تشخیص مصلحت نظام ضمیمه این سازمان شد.

۲۲ فروردین ۱۳۹۲، حسن روحانی با نام «دولت تدبیر و امید»، شعار اعتدال گرایی، نماد کلید و رنگ بنفش برای انتخابات ریاست جمهوری رسما اعلام نامزدی کرد. وی در اولین روز ثبت نام کاندیداها با حضور در ستاد انتخابات وزارت کشور، نام خود را برای رقابت ۲۴ خرداد ثبت کرد. در حالی که در آن روزها نام مرحوم هاشمی رفسنجانی و همچنین رئیس دولت اصلاحات برای کاندیداتوری به شدت مطرح بود، نام نویسی وی با چندان استقبالی از سوی رسانه ها روبه رو نشد. ولی با رد صلاحیت و انصراف برخی کاندیداهای مطرح، سرانجام وی با اعلام وزارت کشور با کسب ۱۸ میلیون رای و کسب 7/50 درصد آرا رسما به عنوان هفتمین رئیس جمهوری اسلامی ایران برگزیده شد.

سوابق روسای جمهوری که در سالهای ۷۶، ۸۴ و ۹۲ اولین دوره ریاست جمهوری خود را آغاز کرده اند، نشان می دهد که کاندیداهای پیروز آن، حتی تا چند هفته مانده به آغاز انتخابات شانس زیادی برای خود متصور نبودند و به همین دلیل تدارک چندانی برای تیم اجرایی ندیده بودند، تنها استثنا مرحوم هاشمی رفسنجانی بود که در سال ۶۸ در انتخابات ریاست جمهوری به پیروزی رسید و از پیش تقریبا پیروزی وی قطعی بود و به همین دلیل تیم اجرایی خود را که در آن زمان به تکنوکراتهامعروف بودند، آماده کرده بود. '

حسن روحانی در شرایطی ردای ریاست جمهوری را به تن کرد، که تفکرات وی در حوزه سیاست خارجی و بالاخص پرونده هسته ای تا حد زیادی مشخص بود، ولی در حوزه های اقتصادی، سیاست داخلی و مسائل فرهنگی چندان سوابقی از تفکرات وی در دسترس نبود. به همین دلیل برخلاف همه دموکراسیهای سابقه دار جهان که ابتدا برنامه ها در دسترس افکار عمومی قرار می گیرد و سپس در ترازوی انتخابات، مورد محک قرار می گیرند، این بار ابتدا رئیس جمهور انتخاب شده و سپس وی در جستوجوی برنامه های مناسب برای اجرا در دوره چهارساله آتی است.

پس از تشکیل کابینه دولت روحانی تقریبا سه امر مسجل شد. اولا، دولت مهم ترین اولویت خود را بر حل پرونده هسته ای قرار داده و اصلاحات در حوزه اقتصادی، فرهنگی و سیاست داخلی چندان مورد توجه قرار ندارد. ثانیا در ارائه برنامه های اقتصادی تصویر دقیق و کاملی از پارادایم موردنظر و مطلوب دولت دیده نمی شود. ثالثا علاوه بر فقدان برنامه های مشخص، هماهنگی کاملی در بین اعضای تیم اقتصادی وجود ندارد و جای خالی یک کاپیتان بازی ساز (Play Maker) در تیم به شدت مشهود است. (در حالی که برنامه های موفق اقتصادی ایران در دهه ۴۰، با کاپیتانی مرحوم علینقی عالیخانی به انجام رسید. شخصی که به دلیل کاریزمای فردی و تسلط بر مسائل، عملا بر سایر اعضای تیم اقتصادی اشراف کامل داشت.) موضوعی که یکی از مشاوران ارشد اقتصادی رئیس جمهور از تشبیه آن به تیم فوتبالی یاد کرده بود که هنوز بازیکنان با بازی یکدیگر خ ونگرفته اند و نیازمند تمرین و هماهنگی بیشتری هستند هرچند بعدها با جدایی تدریجی اعضای تیم اقتصادی مشخص شد، این هماهنگی هیچ گاه به دست نیامد و تشکیل شورایی به نام هماهنگی اقتصادی نیز نتوانسته است چندان مثمر ثمر باشد.

به هر حال آنچه توانسته بود در ابتدای ریاست جمهوری حسن روحانی آبی بر آتش التهابات اقتصادی بریزد، امیدهای فعالان اقتصادی برای حل مسائل هسته ای و همچنین انتظار آنان برای آغاز اصلاحات اقتصادی بود، که در دوره هشت ساله قبلی نه فقط متوقف مانده بود، بلکه عقبگردی مشهود نیز داشت. چنین بود که بازارهای سکه و ارز که مامن سرمایه گذاران در شرایط بحرانی است، اهنگی نزولی یافت و اشتیاق فراوانی از سوی سرمایه گذاران برای ورود به بازار سهام ایجاد شد. اگرچه دولت بر شعار امید مرتبا تاکید می کرد، ولی باید توجه داشت که در ادبیات اقتصادی انتظارات مانند «گچ است و نه کاهگل» و نمی توان فعالان اقتصادی را برای مدتها در انتظار بهبود اوضاع نگه داشت.

دودلی و تردید از ابتدای سال ۹۲ و تشکیل دولت اول روحانی به چشم میخورد؛ جایی که تقریبا اجماعی از کارشناسان در خصوص شکست طرح هدفمندی یارانه ها در دولت مهرورزی شکل گرفته بود. سیاستی که هشت سال پس از اجرای آن، مصرف بنزین در کشور را به رکورد ۱۰۰ میلیون لیتر در روز رسانده است، نتوانسته حتی مرهمی کوچک بر زخم های محرومان کشور باشد و کاسه خزانه را برای پرداخت های عمرانی تهی ساخته است. اگرچه اصلاح این طرح نیز از ابتدای استقرار دولت، نصب العین سیاستگذاران کشور قرار گرفته بود، ولی عملا سهم حذف شدگان از کل یارانه بگیران بسیار ناچیز است، افرادی که بحق یا به ناحق اکنون در دیوان عدالت اداری در انتظار استیفای مواجب قطع شده خود هستند. میرانی که بعید است در دولت فعلی حل و فصل شود و به ناچار به دولت بعدی منتقل خواهد شد.

بحران بانکی نیز غده بدخیمی در کالبد اقتصاد ایران است که هیچ گاه امکان درمان در دولت را نیافت. غده ای که دولت نه حاضر به شیمی درمانی و تحمل درد و هزینه های سنگین درمان است و نه حاضر است که این غده را به حال خود واگذارد تا این بدن نحیف را از پای درآورد. در بسیاری از برنامه ها و بیانیه های رسمی بر حل این معضل عاجل تاکید می شود، بدون آنکه آثاری از معالجات لازم و توصیه کارشناسان به چشم بخورد و گاه فقط نشانه هایی از ادغام بانکها یا تحمیل هزینه سپرده های غارت شده بر منابع بانک مرکزی به چشم می خورد، که نه فقط بار تورمی آن بر دوش همه آحاد اقتصادی سنگینی خواهد کرد، بلکه نقش جارویی را بازی می کند که خاکهای موجود را به زیر فرش هدایت می کند تا بلکه سیاستگذار بعدی قادر و مایل به یک خانه تکانی گسترده باشد.

در ماه های اخیر نیز مورد دیگری به این فهرست گسترده افزوده شده است که همانا الحاق ایران به FATF است. پرونده ای که هنوز بین نهادهای قانونی کشور در حال گردش است و نفیا یا اثباتا هیچ نهادی نتوانسته است تصمیمی قاطع در خصوص آن بگیرد. تردیدی که از آنجا نشات می گیرد که از یکسو عدم الحاق می تواند همین مجاری محدود تنفسی را برای نظام بانکی کشور ببندد و از سوی دیگر سیاستگذاران کشور با این تردید زیاد روبه رو هستند که پذیرش استانداردهای پولشویی تا چه حد می تواند اروپایی ها را به پذیرش خواسته های ایران وادارد.

همه اینها تداعی کننده نقشی است که «هملت» در نمایش نامه معروف ویلیام شکسپیر بازی می کند. نقشی که مرتب با بحران ها و دردسرهای مختلف مواجه می شود و در برابر همه آنها با شک و تردید برخورد می کند او از اتخاذ تصمیم قاطع پرهیز می کند. همچون بیماری سرطانی که به طور مرتب تاریخ جراحی خود را به تعویق می اندازد تا بلکه دستی از غيب برون آید و کاری بکند. جوی که به نظر می رسد بر همه آحاد اقتصادی رخنه کرده است و به قول ضرب المثل معروف ایرانی ها از این ستون به آن ستون فرج است.


منبع : تجارت فردا
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

نقش تاریخ‌ساز بدن در زیست‌شناسی اجتماعی امروز

اگر از نظر تبارشناسی به تاریخ مفهوم بدن در دوران پیشامدرن در طب بقراطی نگاه کنیم، بدن تابع طبایع، انعطاف‌پذیر در مقابل تأثیرات محیط طبیعی و حتی نیروهای نامحسوس سماواتی در نظر گرفته می‌شد.

ماجرای تردد معلمان خصوصی با آمبولانس در پایتخت

یک استاد دانشگاه به آسیب‌ها و حواشی کلاس‌های آمادگی کنکور اشاره کرد و گفت: شاید شنیده باشید که عده‌ای از معلمین خصوصی با آمبولانس رفت و آمد می‌کنند. این معلم‌های کنکور به آمبولانس خصوصی پول می‌دهند که آنها را از خط ویژه از کلاس اول به کلاس بعدی برسانند که البته این پول در مقابل شهریه‌های هنگفتی که می‌گیرند چیزی نیست. اما آیا دانش آموزان معمولی توان استفاده از چنین معلمانی را دارند؟

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: ایچی چینونسو، پسربچه 11 ساله نیجریایی؛ خدای روپایی است

ایچی چینونسو، پسربچه 11 ساله نیجریایی؛ خدای روپایی است او عاشق مسی و رونالدو است و سعی کرده فنون هر دو را ترکیب کرده و در مهارت خود تلفیق کند.

ویدیو: ایجاد جاده اختصاصی برای ماهی های سالمون

ایجاد جاده اختصاصی برای ماهی های سالمون برای عبور از موانع و سد، تا بتوانند در بالادست به راحتی تخم ریزی کنند

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر