سیاست مالی- بودجه ای در شرایط روکود تورمی چگونه باید طراحی و پیاده سازی شود؟

شناسه خبر: 185304 سرویس: توسعه ، اقتصادی ، گوناگون سه شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸, ۲۳ : ۱۵ : ۰۰
سیاست مالی- بودجه ای در شرایط روکود تورمی چگونه باید طراحی و پیاده سازی شود؟
اقتصاد ایران در سال ۱۳۹۸ به طور حتم با تداوم رکود تورمی مواجه خواهد بود، با این حال شدت رکود اقتصادی و همچنین تداوم آن در سال های آتی به سیاستگذاری اقتصادی در سال جاری به ویژه چگونگی طراحی و پیاده سازی سیاست مالی بودجه ای بستگی تام دارد.
۵۵آنلاین :

اقتصاد ایران در سال ۱۳۹۸ به طور حتم با تداوم رکود تورمی مواجه خواهد بود، با این حال شدت رکود اقتصادی و همچنین تداوم آن در سال های آتی به سیاستگذاری اقتصادی در سال جاری به ویژه چگونگی طراحی و پیاده سازی سیاست مالی بودجه ای بستگی تام دارد. در حالی که در اقتصادهای متعارف سیاست های بودجه ای دولت نقش بدچرخه ای داشته و در مواجهه با رکود اقتصادی ذیل تنظیم کننده های خودکار اقتصادی با اعمال سیاست های انبساطی در جهت تحریک تقاضا و جلوگیری از تشدید رکود تنظیم می شوند، در اقتصاد ایران به دلیل وابستگی منابع بودجه به درآمدهای نفتی و همچنین اثرپذیری بالای اقتصاد از وضعیت صادرات درآمدهای نفتی، سیاست های مالی بودجه ای موافق چرخه بوده و همین امر باعث شده است تا سیاست های مالیبودجه ای نقش ثبات ساز اقتصادی را ایفا نکنند.

با این حال در شرایط جاری به دلیل عمق رکود اقتصادی در سال ۱۳۹۷ و چشم انداز آن در سال ۱۳۹۸ و همچنین اهمیت مدیریت رکود اقتصادی در دوره جاری به منظور جلوگیری از تغییر روند رشد بلندمدت اقتصادی ایران در سال های پیش رو، ایفای نقش ثبات ساز بودجه در جهت جلوگیری از تشدید رکود اهمیت به مراتب بیشتری نسبت به گذشته دارد. گفتنی است طی حدود یک دهه گذشته روند سرمایه گذاری و انباشت سرمایه در اقتصاد ایران عمدتا به دلیل مشکلات در بازارهای مالی و پولی تغییر جهت داده و نسبت سرمایه گذاری به موجودی سرمایه روند مستمر نزولی را تجربه کرده است.

از این رو به نظر می رسد رکود تورمی جاری نه تنها عملکرد اقتصادی، معیشت و رفاه آحاد مردم در سال جاری را تحت تاثیر قرار می دهد بلکه به نظر می رسد در صورت عدم مدیریت صحیح اقتصاد کلان کشور در جلوگیری از تشدید رکود اقتصادی، عملکرد بلندمدت اقتصادی کشور نیز تحت تاثیر رکود جاری قرار گیرد. به علاوه، در تداوم شرایط کنونی چگونگی تامین مالی کسری بودجه دولت مهم ترین عامل در تعیین مسیر تورم خواهد بود و در صورتی که مدیریت کسری بودجه منجر به تامین مستقیم یا غیرمستقیم از منابع بانک مرکزی و پایه پولی شود، می تواند مسیر تحقق تورم های سه رقمی را در مدت زمان کوتاهی تسهیل کند. از این رو، مدیریت بودجه دولت در سال جاری و سال آتی نقش مهمی در چگونگی ثبات بخشی به متغیرهای اسمی و حقیقی اقتصاد دارد، از این رو سیاستگذار با دو سوال مشخص در خصوص چگونگی تنظیم سطح بودجه و همچنین چگونگی تامین مالی کسری بودجه مواجه بوده است.

در شرایط کنونی با توجه به افت درآمد حقیقی خانوار، کاهش بازدهی سرمایه گذاری و موانع تجاری داخلی و خارجی برای تحریک تقاضای صادراتی، بودجه دولت تنها عنصر سمت تقاضای اقتصاد است که می تواند در جهت ایجاد تقاضای موثر برای جلوگیری از تشدید رکود ایفای نقش کند. با این حال ایفای این نقش مستلزم تامین مالی غیرتورمی برای بودجه دولت است. لزوم اعمال سیاست غیرانقباضی بودجه در شرایط جاری در حالی است که به دلیل تنظیم غیرواقع بینانه منابع بودجه بر مبنای صادرات یک ونیم میلیون بشکه ای که در زمان تنظیم بودجه غیرمحتمل بودن تحقق آن از سوی دفتر اقتصاد کلان سازمان مورد تاکید قرار گرفته بود، بودجه سال جاری با کسری قابل توجه و بی سابقه مواجه است و همین امر تمرکز مدیریت بودجه در سال ۱۳۹۸ را معطوف به چگونگی مدیریت کسری بودجه کرده و از این رو توان سیاستگذاری برای طراحی برنامه هایی به منظور ایفای نقش ثبات ساز بودجه با محدودیت قابل توجهی مواجه شده است.

ذکر این نکته ضروری است که هر گونه تامین مالی غیر پایدار برای مدیریت کسری بودجه در سال جاری، تشدید عدم تعادل های بودجه ای و به دنبال آن عدم تعادل های کلان اقتصادی در سالهای آتی را به همراه خواهد داشت و از این رو مدیریت بودجه و به دنبال آن مدیریت اقتصاد کلان کشور به ویژه تورم و نرخ ارز با دشواری به مراتب قابل توجه تری مواجه می شود. بنابراین برنامه ریزی برای چگونگی مدیریت منابع و مصارف بودجه با در نظر گرفتن افق حداقل دوساله، یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای سیاستگذاری اقتصادی کشور است

بودجه سال ۱۳۹۸ در شرایطی تنظیم شد که تحریم های اقتصادی آمریکا علیه صادرات نفت کشور، میزان عملکرد واقعی صادرات نفت در زمان اجرای بودجه را با عدم قطعیت مواجه کرده بود. در حالی که برای تنظیم حداقلی بودجه صادرات2/1 میلیون بشکه ای نفت مورد نیاز است، با این حال تحلیل ها و برآوردهای صورت گرفته در خصوص پویایی تحریم های اقتصادی حاکی از آن بود که میزان صادرات نفت کشور در سال ۱۳۹۸ به دلیل تشدید تحریم های اقتصادی در سطوحی به مراتب پایین تر خواهد بود. با این حال و به رغم هشدارهای کارشناسی در خصوص ابعاد بزرگ کسری بودجه دولت در صورت تنظیم غیرواقع بینانه منابع بودجه، صادرات نفت در میزان 5/1 میلیون بشکه در روز و بودجه در دو سقف ۴۰۷ و ۴۴۸ هزار میلیارد تومان تنظیم و به مجلس ارائه شد. در زمان بررسی بودجه در مجلس به دلیل پویایی سیاسی حاکم بر بودجه دولت، سقف پایین و ۴۰۷ هزار میلیارد تومانی که تناسب بیشتری با چشم انداز در آمدی کشور داشت، کنار گذاشته شد و بودجه سال ۱۳۹۸ بر مبنای سقف دوم و به میزان ۴۴۸ هزار میلیارد تومان تنظیم شده برآوردهای دست پایین و نسبتا بدبینانه صورت گرفته توسط سازمان برنامه و بودجه در خصوص میزان منابع بودجه در سال ۱۳۹۸ با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی سال جاری حاکی از عملکرد ۳۱۰ هزار میلیاردتومانی منابع بودجه است که در صورت تحقق این میزان از منابع بودجه ای در مقایسه با سقف مصوب ۴۴۸ هزار میلیارد تومان به معنای وجود کسری بودجه ۱۳۸ هزار میلیاردتومانی برای بودجه سال جاری است که از این میزان حدود4/97هزار میلیارد تومان به دلیل عدم تامین منابع حاصل از صادرات نفت و حدود 9/40 هزار میلیارد تومان به دلیل عدم تحقق درآمدهای عمومی بودجه است. این در حالی است که در دسقف مصوب بودجه، بخشی از هزینه های اجتناب ناپذیر در سال جاری که حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان (معادل پنج هزار میلیارد تومان پرداخت اصل و سود اوراق سررسید شده و همچنین ۹ هزار میلیارد تومان بابت هزینه های ناشی از حوادث غیرمترقبه وسیل) دیده نشده و همین امر ابعاد کسری بودجه دولت را به حدود ۱۵۲ هزار میلیارد تومان افزایش می دهد.

ابعاد بالای کسری بودجه ۱۵۲ هزار میلیاردتومانی امکان مدیریت بودجه با تمرکز صرف بر تامین منابع یا کنترل مصارف را ناممکن کرده و در نتیجه باید ترکیبی از سیاست های کنترل مصارف و بهبود در منابع برای مدیریت بودجه مورد استفاده قرار گیرد. اصلاح صورت گرفته توسط سازمان برنامه و بودجه بدین صورت است که تامین مالی کسری بودجه دولت در سال جاری از طریق کنترل هزینه های دستگاه های مختلف به میزان 6/76 هزار میلیارد تومان و همچنین تامین مالی حدود 5/75 هزار میلیاردتومانی برای جبران کسری بودجه دنبال شود.

با این حال به نظر می رسد ارقام در نظر گرفته شده برای منابع مالی بودجه چه ذیل میزان صادرات نفت یا مالیات ها در حداقل میزان آن تنظیم شده است. به هر میزان که منابع بودجه ای ذیل اقلام مختلف آن عملکرد بهتری نسبت به ارقام پیش بینی شده داشته باشد، از میزان تامین مالی مورد نیاز برای کسری بودجه کاسته خواهد شد. به طور مشخص کاهش تعهدات دولت ذیل کالاهای اساسی با فروش ارز حاصل شده با ارقام بالاتر از ۴۲۰۰ تومانی، اصلاح نظام یارانه ای به ویژه یارانه انرژی و تامین منابع مالی برای بودجه دولت و همچنین تسریع و تسهیل در فروش دارایی ها راهکارهایی هستند که می توانند نقش مهم و موثری برای جبران کسری بودجه دولت داشته باشند. با این حال به نظر می رسد چالش اصلی برای مدیریت بودجه، سال ۱۳۹۹ باشد. رشد اقلام هزینه ای در کنار محدودیت در تامین منابع مالی و همچنین تحدید در استفاده از ابزارهایی مانند برداشت از صندوق توسعه ملی می تواند باعث شود تا ابعاد کسری بودجه در سال آتی از سال جاری نیز بزرگتر باشد. با توجه به اینکه مقدمات تهیه بودجه سال ۱۳۹۶ به تدریج آغاز می شود، لازم است تهیه بودجه سال ۱۳۹۶ با رویکردی متفاوت نسبت به سال های گذشته دنبال شود. به طور مشخص، کاهش و بازتعریف برنامه های دولت ذیل دستگاه های مختلف و به دنبال آن اولویت بندی هزینه های دولت بر مبنای برنامه ها ذیل یک طیف مشخص در کنار اصلاحات در حوزه مالیات با انرژی به منظور افزایش پایدار منابع مالی دولت از جمله اقدامات ضروری برای مدیریت مالی بودجه ای در سال آتی است.


منبع : تجارت فردا
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

نقش تاریخ‌ساز بدن در زیست‌شناسی اجتماعی امروز

اگر از نظر تبارشناسی به تاریخ مفهوم بدن در دوران پیشامدرن در طب بقراطی نگاه کنیم، بدن تابع طبایع، انعطاف‌پذیر در مقابل تأثیرات محیط طبیعی و حتی نیروهای نامحسوس سماواتی در نظر گرفته می‌شد.

ماجرای تردد معلمان خصوصی با آمبولانس در پایتخت

یک استاد دانشگاه به آسیب‌ها و حواشی کلاس‌های آمادگی کنکور اشاره کرد و گفت: شاید شنیده باشید که عده‌ای از معلمین خصوصی با آمبولانس رفت و آمد می‌کنند. این معلم‌های کنکور به آمبولانس خصوصی پول می‌دهند که آنها را از خط ویژه از کلاس اول به کلاس بعدی برسانند که البته این پول در مقابل شهریه‌های هنگفتی که می‌گیرند چیزی نیست. اما آیا دانش آموزان معمولی توان استفاده از چنین معلمانی را دارند؟

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: ایچی چینونسو، پسربچه 11 ساله نیجریایی؛ خدای روپایی است

ایچی چینونسو، پسربچه 11 ساله نیجریایی؛ خدای روپایی است او عاشق مسی و رونالدو است و سعی کرده فنون هر دو را ترکیب کرده و در مهارت خود تلفیق کند.

ویدیو: ایجاد جاده اختصاصی برای ماهی های سالمون

ایجاد جاده اختصاصی برای ماهی های سالمون برای عبور از موانع و سد، تا بتوانند در بالادست به راحتی تخم ریزی کنند

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر