چوگان ، ورزشی کهن در میراث معنوی ایران

شناسه خبر: 119811 سرویس: فرهنگ و میراث فرهنگی يكشنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۶, ۵۲ : ۱۳ : ۰۰
چوگان ، ورزشی کهن در میراث معنوی ایران
چوگان ورزشی کهن و اصیل در ایران‌زمین است. این ورزش امروزه جنبه جهانی پیدا کرده ولی ابتدا به صورت بازی که عنوانی نظامی و جنگی داشت و سوارکاران ایرانی، در آن استعداد اسب‌های جنگی خود را به نمایش می‌گذاشتند، شناخته می‌شد. قدمت این ورزش باستانی از زمان ساسانی محرض است.
۵۵آنلاین :

تاریخچه چوگان

اسنادی در دست است که چوگان را کهن‌ترین بازی ورزشی جهان می‌شناسد زیرا بر دست‌نوشته‌ای که زمان آن نزدیک به ۶٠٠ سال پیش از میلاد مسیح است، بازی چوگانی میان ایرانیان و تورانیان گزارش شده است. این بازی و یا ورزش کهن ایران، در کتب ایرانی از “کارنامه اردشیر بابکان”  گرفته تا ترانه‌های مردمی و سروده‌های شاعران و سیاحان و سفرنامه‌های ایران بسیار آمده و جایگاه والا و نقش مهمی را در زندگی مردم بازی می‌کرده است.

01

نگاره‌ای از بازی چوگان، نماینده تاریخ چوگان در ایران 

 

برای نخستین بار در کارنامه اردشیر بابکان از چوگان نام برده شده و پس از آن تقریباً هیچ یک از شاعران و نویسندگان قدیم ایرانی را نمی‌توان یافت که به ترتیبی سخن از چوگان به میان نیاورده باشند. افسوس که این نوشته‌ها شیوه بازی چوگان را به روشنی بازگو نکرده‌اند.

برای نمونه در شاهنامه شمار بازیکنان چوگان چهارده تن گفته شده “در هر گروه هفت‌تن بازی می‌کنند و با ربودن گوی و رساندن آن به انتهای میدان برتری می‌یابند”.

قابوسنامه شمار بازیکنان را هشت نفر می‌نامد که شش تن میان میدان و دو تن دیگر در دو سر میدان جای می‌گیرند.

01

 چوگان بازان در نگارگری ایرانی 

گزیده‌ای از اشعار ایران زمین که به واژه‌ی چوگان اشاره کرده‌اند: 

 

بدانگه که گیرد جهان گرد و میغ   گل پشت چوگانْت گردد ستیغ (بوشکور)

شه هندوان باره‌ای برنشست    به میدان خرامید چوگان به دست (فردوسی)

ز چوگان او گوی شد ناپدید   تو گفتی سپهرش همی برکشید (فردوسی)

همه بزم و نخجیر بد کار اوی   دگر اسب و میدان و چوگان و گوی  (فردوسی)

سیاوش چنین گفت با شهریار   که کی باشدم دست و چوگان به کار (فردوسی)

ز من وز اهل دین میدانْت خالیست   بیفکن گوی و هین بگذار چوگان (ناصرخسرو)

سرگشته چو گوی شد دل من تا زلف تو گشت همچو چوگان (رشیدالدین وطواط)

مرا چون گوی سرگردان اگر دارد عجب نبود چنین گوئی که الا زخم چوگان را نمی‌شاید (مجیر بیلقانی)

       دلت خاقانیا زخم فلک راست        که آن چوگان جز این گوئی ندارد  (خاقانی)

هرکه چوگان سر زلف تو دید          همچو گوئی بر سر چوگان بماند(خاقانی)

همچو گوئی مانده در چوگان چنین     چند خواهم بود سرگردان چنین ؟ (عطار)

من چو گوئی پا و سر گم کرده ام تا تو مرا زلف بفشانی و پس از حلقه چوگانی دهی (عطار)

پای را بربست و گفتا گو شوم در خم چوگانْش غلطان می‌روم (مولوی)

بچندین حیلت و حکمت که گوی از همگنان بردم   به چوگان‌ها نمی‌افتد چنین گوی زنخدانی (سعدی)

ز خلق گوی لطافت تو برده‌ای امروز  که دل بدست تو گویی است در خم چوگان (سعدی)

چوگان حکم در کف و گوئی نمیزنی      باز ظفر به دست و شکاری نمیکنی (حافظ)

گوی زمین ربوده چوگان عدل اوست  دامن کشیده گنبد نیلی حصار هم (حافظ)

ای صبا با ساکنان شهر یزد از ما بگوی     ای سر حق ناشناسان گوی چوگان شما (حافظ)

01

اثر نگارگری، نمایش‌دهنده بازی چوگان

ثبت جهانی چوگان

جمهوری آذربایجان در دوازدهم آذر ماه سال ۱۳۹۲ شمسی تصمیم داشت چوگان را در یونسکو به نام خود ثبت کند اما درخواستش در هشتمین نشست کمیته میراث ناملموس یونسکو در باکو پذیرفته نشد و تنها این کشور توانست بازی محلی قره‌باغ را به عنوان چوگان آذربایجانی ثبت کند.

ابوالفضل قارایف نماینده جمهوری آذربایجان در حاشیه این اجلاس ضمن تشکر از حساسیت کشورهای مختلف به‌ خصوص نسبت به ثبت بازی چوگان گفت:

چوگان یک بازی مشترک منطقه‌ای و یک میراث مشترک فرهنگی است و همه کشورها از جمله ایران می‌توانند در ثبت مشترک جهانی آن سهیم باشند. 

بیشتر بخوانید :

پرونده ثبت جهانی «چوگان» به یونسکو ارسال شد 

پرونده نامزدی ثبت جهانی چوگان به یونسکو ارسال شد تا مرکز میراث جهانی یونسکو، تصمیم نهایی خود را در اجلاس سال ۲۰۱۷ نسبت به جهانی شدن این بازی اعلام کند.

تهیه پرونده این بازی همزمان با نامگذاری شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس)، به مناسبت نام روز جهانی محوطه‌ها و یادمان‌ها با عنوان «میراث ورزش» صورت گرفته است که هر ساله هدفی را در قالب عنوان یا شعار برجسته می‌کند.

 میراث‌های ورزشی، جنبه‌ای از خلاقیت‌های انسانی است که به کیفیت‌های فرهنگی توجه می‌کند. تاریخ ورزش با فرهنگ‌های کهن گره خورده است و به لحاظ ارزش‌های برجسته آن است که شاهد توسعه معماری، هنر و فناوری‌های مرتبط با آن در طول اعصار هستیم.

 مسئول تهیه ثبت این پرونده با اشاره به اینکه این بازی در مناطق مختلف کشور برگزار می‌شود، افزود:

در طول ۳۴ سال گذشته انجمن‌های چوگان در چهار منطقه تهران، قزوین، کرج و اصفهان و همچنین انجمن مرکزی چوگان در تهران تاسیس شده است.

فدراسیون چوگان با این هدف که در شهرهایی چون قزوین و اصفهان که پیشینه قدیمی در این ورزش باستانی دارند، خواستار  ساخت المان‌هایی در سطح شهر برای معرفی بیشتر این ورزش باستانی شده است که هم‌اکنون سازمان زیباسازی شهرداری اصفهان نیز نماد ویژه‌ای را به نام این ورزش کهن ایرانی طراحی، اجرا و در شهر نصب کرده است.

01

فیلم‌های قدیمی موجود از بازی چوگان 

در دوره شاه عباس و جانشینان او میدان نقش جهان محلی برای بازی چوگان، رژه سربازان، جشن و چراغانی و محل نمایش‌های اعیاد و جشن‌های مختلف بود. دو ستون سنگی جلو مسجد امام و در قرینه آن روبروی سر در بازار قیصریه، دروازه‌های بازی چوگان بوده‌اند. ورزش چوگان نه تنها ورزش کاملا ایرانی است بلکه ایرانی‌ها در گسترش و ترویج آن در دیگر کشورها نیز نقش داشته‌اند.

 

دانلود ویدیو

 جشنواره ملی نوروزی چوگان در قزوین و اصفهان 

در نوروز، هر ساله جشنواره چوگان در قزوین و اصفهان در محل قدیمی بازی چوگان برگزار می‌شود. هر ساله هیئت‌های این ورزش باستانی با به تن کردن لباس‌های سنتی، این بازی مهیج و جذاب را به نمایش عموم مردم درمی‌آورند.

01

بازی چوگان در قزوین 

01

جشنواره  نوروزی چوگان در قزوین

01

جشنواره نوروزی چوگان در قزوین

01

هیئت چوگان اصفهان 

01

بازی چوگان در میدان نقش جهان اصفهان 

باشگاه‌های چوگان

 

مجموعه سوارکاری و چوگان نزاجا - آدرس: چهارراه مینی‌سیتی، انتهای اتوبان ارتش

تلفن تماس دفتر مجموعه: ۲۲۴۸۸۷۰۶-۰۲۱

مجموعه سوارکاری و چوگان قصر فیروزه - آدرس: سه راه تهرانپارس، اتوبان اسبدوانی، جنب نیروی دریایی سپاه

تلفن تماس دفتر مجموعه: ۷۷۱۷۱۱۹۳-۰۲۱

مجموعه کانون چوگان - آدرس :اتوبان تهران کرج، بعد از پل فردیس، زیرگذر به سمت مردآباد (ماهدشت)، بعد از ترمینال شهید کلانتری، دست راست، کیلومتر ۱۳ جاده مردآباد از اتوبان کرج، قبل از بیمارستان شریعتی،کوچه ششم، روبروی کنسروسازی آرامش تلفن :۶۳۰۴۴۵۸-۰۲۶۳

مجموعه سوارکاری و چوگان نوروزآباد - آدرس:کیلومتر ۷ جاده قدیم کرج، خیابان خلیج فارس، بلوار رهنما

تلفن تماس مجموعه: ۶۶۲۷۰۰۷۱

 

01

و در نهایت پس از سه سال تلاش گسترده و رایزنی‌های بین‌المللی و همکاری نزدیک وزارت ورزش و جوانان و سازمان میراث فرهنگی رشته چوگان به‌نام ایران در دوازدهمین اجلاس کمیته بین‌الدول کنوانسیون حفاظت از میراث ناملموس یونسکو در کره جنوبی با آرای قاطعی به نام جمهوری اسلامی ایران ثبت جهانی شد.


منبع : کجارو
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف
نتیجه‌ای یافت نشد.

دیدگاه 55

بیشتر

جادوی ثروتمندان فروتن

پوپولیسم آشفته‌‌بازار سیاسی خطرناکی است که کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه را به تساوی درمی‌نوردد. در اروپا، آمریکا، هند و بسیاری کشورهای دیگر صندوق‌های رای به گروه‌های راست افراطی لبخند می‌زنند.

اثر ویرانگر حقوق نجومی

دستمزدهای بالای دولتی با اعتراض صندوق بین‌المللی پول همراه شد. در این گزارش تحلیلی دو دسته از کشورها در منطقه خاورمیانه مورد بررسی قرار گرفته‌اند که با شکاف مثبت و منفی دستمزدها در دو بخش دولتی و خصوصی روبه‌رو هستند.

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدئو: رونمای از جدیدترین مدل شورولت سیلورادو

کمپانی بزرگ جنرال موتورز در حالی از جدیدترین مدل شورولت سیلورادو رونمایی کرد که تنها چند روز دیگر نمایشگاه بزرگ اتومبیل امریکا افتتاح می شود. جنرال موتورز در تلاش است تا در بازار عرضه پیکاپ های با کیفیت ؛ با افزایش امکانات و کاهش وزن خودرو گامی موثر در تامین رضایت مشتریانش بردارد.

ویدئو:نقاشی کردن دریچه های فاضلاب در ژاپن

شرکت کارفرمای فاضلاب ژاپن در اقدامی جالب و به منظور تغییر تصویر ذهنی مردم از دریچه های زمینی فاضلاب اقدام به نقاشی طرح های مختلفی روی این دریچه ها نموده است و البته از طرح محبوب Hello Kitty هم غافل نمانده است!

خبرها

بیشتر

برگزیده‌های مخاطبان