چهارشنبه سوری، شب سرخگون ایرانیان

شناسه خبر: 128625 سرویس: گوناگون سه شنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۶, ۳۱ : ۲۲ : ۰۰
چهارشنبه سوری، شب سرخگون ایرانیان
چهارشنبه آخر سال ایرانیان جشن می­‌گیرند و شادی و سرور می‌­کنند و آتش می‌­افروزند و با شعله ­های سرخ آتش دل تاریک شب را سرخ و روشن می­‌کنند.
۵۵آنلاین :

سور در زبان و ادبیات فارسی به معنای «جشن­»، «مهمانی» و «سرخ» به‌­کار رفته است. سور دادن به معنای مهمانی دادن و در گویش‌هایی مانند کردی، به معنای سرخ به‌­کار می‌­رود. می‌­توان شب چهارشنبه سوری را جشن شب چهارشنبه یا شب چهارشنبه­‌ی سرخ­گون دانست. در ادامه به پیشینه­‌ی این جشن و برخی از آداب و رسوم کهن شب چهارشنبه سوری اشاره می­‌کنیم. 

بنا بر نظر دکتر مقدم، طبق حساب ستاره‌­شناسی زردشت، در سال ۱۷۲۵ پیش از میلاد تحویل سال نو ظهر روزی مطابق با سه‌­شنبه بوده است. در آن سه­‌شنبه، نیمه‌­ی صبح جزو سال پیش و نیمه­‌ی بعد از ظهر جزو سال نو بوده و چهارشنبه‌­ی فردای آن، نوروز و اولین روز سال بوده است. به همین مناسبت در آن سال شب چهارشنبه را جشن گرفتند و آتش روشن کردند و آن را شب چهارشنبه سوری نامیدند.

چهارشنبه سوری

مقاله‌های مرتبط:

بی‌تردید این جشن پیشینه­‌ای کهن دارد و شب آخر سال یا «شب سوری» از سده­‌ها پیش جشن گرفته می‌­شده است. تنها نوشته‌­ای که از این جشن به اشاره یاد می‌­کند، تاریخ بخارا تالیف ابوبکر محمد ابن جعفر نرشخی (­۳۴۸-۲۷۶ ه.ق) است که نشان می­‌دهد در زمان منصور بن نوح سامانی در سده‌­ی چهارم هجری قمری در ایران جشنی در آخرین روزهای پایان سال معمول بوده که «شب سوری» خوانده می‌­شده و با آتش بازی و شادی همراه و از «عادات قدیم » ایرانیان بوده است. 

چهارشنبه سوری

مراسم شب چهارشنبه سوری ایرانیان با بوته افروزی همراه است؛ به این ترتیب که هر خانواده پیش از غروب آفتاب، با بوته‌­هایی از خار و گزن، روی بام یا زمین حیاط خانه یا گذرگاه در، ۳ یا ۵ یا ۷ «گله» کپه‌ای درست می‌کند. با غروب آفتاب و نیمه تاریک شدن آسمان، زن و مرد و پیر و جوان گرد هم جمع می‌­شوند و بوته­‌ها را آتش می‌­زنند. در این هنگام از بزرگ تا کوچک، هر کدام ۳ بار از روی بوته‌­های افروخته می‌­پرند تا زردی و ضعف ناشی از بیماری و غم و محنت را از خود بزدایند و سلامتی و سرخی و شادی به هستی خود بخشند. مردم در حال پریدن از روی آتش ترانه‌هایی می­خوانند. تهرانی‌­ها در هر بار پرش چنین می­‌خوانند: «­زردی من از تو – سرخی تو از من»؛ یا می­‌گویند: غم برو، شادی بیا، محنت برو، روزی بیا!؛ یا می‌­گویند: «ای شب چهارشنبه، ای کلید چهار دنده، بده مراد بنده!».

چهارشنبه سوری

 

ایرانیان اعتقاد دارند که با افروختن آتش و سوزاندن بوته و خار، فضای خانه را از موجودات زیان­بار می‌­زدایند و دیو پلیدی را از محیط زیست خود دور و پاک می‌کنند و نور را در خانه می آورند

بوته ها که سوخت و خاکستر شد­، از هر خانه خاکستر را در خاک­‌انداز جمع می‌­کنند و آن­ را از خانه بیرون می­‌برند و در سر چهار­راه یا در آب روان می­‌ریزند. در بازگشت به خانه­، در خانه را می­‌کوبد و به ساکنان خانه می­گوید که از عروسی می‌­آید و تندرستی و شادی برای خانواده آورده است. اهالی خانه در را به رویش باز می‌کنند و او با گفتن این جمله، تندرستی و شادی را همراه خود به درون خانه‌­ می‌برد. 

چهارشنبه سوری

آب پاشی و آب بازی

در برخی نقاط ایران روستاییان برای دور کردن آفت و بلا، در غروب شب چهارشنبه­‌ی آخر سال، بی‌آن­که با کسی سخنی بگویند، بر سر رودخانه، نهر یا چشمه می‌­روند و جام یا کوزه­‌ای آب از آن بر می­‌دارند و به خانه می­‌آورند و در خانه آب را بر روی اسباب خانه و در و دیوار می‌­پاشند. 

کاسه آب

گاهی آب جام یا کوزه را در راه به هر کسی که ببینند می‌­پاشند تا در سال نو سلامت و شاداب باشند. برخی نیز به درون رود یا چشمه می­‌روند و با چوب دستی آب به کسانی که در کنار رود و چشمه ایستاده‌­اند، می‌­پاشند و آن­‌ها را متبرک می‌­کنند.

آب پاشی

فالگوش نشینی

افرادی که آرزویی یا حاجتی در دل دارند، غروب شب چهارشنبه نیت می­‌کنند و از خانه بیرون می­‌روند و در سر گذر یا سر چهار سو می­‌ایستند و گوش به صحبت رهگذران می‌­سپارند و به نیک و بد گفتن و تلخ و شیرین صحبت رهگذران تفأل می­‌زنند. اگر سخنان دلنشین و شاد بشنوند، برآمدن حاجت و آرزوی خود را برآورده می‌­پندارند، و­لی اگر سخنان تلخ و اندوه زا بشنوند، رسیدن به مراد و آرزو را در سال نو ممکن نخواهند دانست.

آتش بازی

قاشق زنی

آرزومندان و آنانی که حاجتی دارند، قاشقی با کاسه‌­ای مسین بر می‌­دارند و شب هنگام در کوچه و گذر راه می‌­افتند و در برابر هفت خانه می‌­ایستند و بی آن­که حرفی بزنند پی در پی قاشق را بر کاسه می‌زنند. صاحبخانه که می­‌داند قاشق‌زنان نذر و حاجتی دارند، شیرینی یا آجیل، برنج یا بنشن یا مبلغی پول در کاسه­‌ی آن­ها می‌­گذارد.

قاشق زنی

کوزه شکنی

تا زمانی که در میدان ارگ تهران نقاره‌ خانه‌­ای بود، زنان برای دور­کردن قضا و بلا از خود و خانواده به آن­جا می­‌رفتند و کوزه‌­ای نو و آب ندیده­ را از بالای سر در نقاره­‌خانه به زمین می‌­افکندند و می‌­شکستند. آنانی هم که نمی­‌توانستند به میدان ارگ بروند، کوزه را از سر بام خانه‌­ی خود به زمین می‌­انداختند.

مراسم کوزه شکنی

آش چهارشنبه سوری

خانواده­‌هایی که بیمار یا حاجتی داشتند، برای برآمدن حاجت و بهبود یافتن بیمارشان، در شب چهارشنبه‌­ی آخر سال «آش ابودردا» یا «آش بیمار» می­‌پختند و آن­را اندکی به بیمار می­‌خوراندند و بقیه را در میان فقرا تقسیم می­‌کردند.

آش چهارشنبه

تقسیم آجیل چهارشنبه سوری

خانواده­‌هایی که نذری داشتند، در شب چهارشنبه‌­ی آخر سال آجیل هفت مغز را به نام آجیل چهارشنبه سوری از دکان رو به قبله می‌خریدند و میان خویشان و آشنایان پخش می­‌کردند و می‌­خوردند. به هنگام تقسیم آجیل، قصه­‌ی مخصوص آجیل چهارشنبه، معروف به قصه­‌ی خارکن را نقل می‌­کردند. امروزه آجیل چهارشنبه سوری جنبه­‌ی نذرانه­‌اش را از دست داده و از تنقلات این شب است.

چهارشنبه سوری

 

فقط آنچه که در پایان سخن گفتنی است، اینکه چه زیبا است که مفهوم جشن‌های خوب کهن خود را به خوبی بدانیم و با بینشی درست، آنها را در میان مراسم و آیین‌های سرزمینمان به اجرا در بیاوریم تا از هرگونه کارهایی که برخلاف آیین‌ها و رفتارهای صحیح ایرانیان بوده خود را بر حذر بداریم و به کودکان نیز آموزش دهیم و این شب زیبا را در میان دوستان و آشنایان خود با سلامتی و نیکی برگزار کنیم. امید است که تمامی ایرانیان و پارسی زبانان جهان چهارشنبه‌‌ی آخر سال خوب و پر برکتی را داشته و امسال را به زیبایی به سال نو پیوند دهند.


منبع : زومیت
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف
نتیجه‌ای یافت نشد.

دیدگاه 55

بیشتر

گام‌هایی برای داشتن ذهن خلاق

مرحله‌ی نهایی که شما برای حقیقی و عملی کردن رویا و آرزوی خود باید سپری کنید تغییر نوع نگرش و ذهنیت خودتان است.

آب‌وهوای ایران در پایان قرن ۲۱

گزارشی که روز گذشته در سازمان هواشناسی کشور و در جلسه مشترک با هیات بین‌الدولی تغییر اقلیم (IPCC) مستقر در سازمان ملل متحد از تغییرات اقلیمی ایران ارائه شد، ضمن تشریح آنچه که در نیم‌قرن اخیر بر سر اقلیم ایران آمده است، چشم‌انداز وضعیت آب‌وهوای کشور در پایان قرن حاضر را بر اساس سناریوهای محتمل مبتنی بر مطالعات این هیات بین‌المللی ترسیم کرد. این گزارش تنها به اقلیم ایران محدود نیست،‌ بلکه برای مردم و سیاست‌گذاران دولتی در تمام کشورهای جهان و در تمام قاره‌ها، سه پیام دارد که باید مورد توجه قرار گیرد، چراکه بی‌توجهی به آن می‌تواند منجر به گرم شدن کره زمین فراتر از حد خطر (۲ درجه سانتی‌گراد) در ۳۰ سال آینده شود و ساکنان این سیاره را با بحران‌های جدی زیست‌محیطی روبه‌رو کند.

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: توله سگ شکنجه شده، دستاویز کارزار انتخاباتی ترکیه شد

توله سگ شکنجه شده، دستاویز کارزار انتخاباتی ترکیه شد | اردوغان اعلام کرده است: در صورت پیروزی اش در انتخابات 24 ماه ژوئن قوانین حقوق حیوانات در ترکیه تغییر می یابد

ویدیو: اجرای قطعه ای توسط شهرداد روحانی در سفارت ایران در مسکو

اجرای قطعه ای توسط شهرداد روحانی با یک پیانوی قدیمی در سفارت ایران در مسکو/ اینستاگرام مهدی سنایی سفیر ایران در روسیه

خبرها

بیشتر

برگزیده‌های مخاطبان