چهارشنبه سوری، شب سرخگون ایرانیان

شناسه خبر: 128625 سرویس: گوناگون سه شنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۶, ۳۱ : ۲۲ : ۰۰
چهارشنبه سوری، شب سرخگون ایرانیان
چهارشنبه آخر سال ایرانیان جشن می­‌گیرند و شادی و سرور می‌­کنند و آتش می‌­افروزند و با شعله ­های سرخ آتش دل تاریک شب را سرخ و روشن می­‌کنند.
۵۵آنلاین :

سور در زبان و ادبیات فارسی به معنای «جشن­»، «مهمانی» و «سرخ» به‌­کار رفته است. سور دادن به معنای مهمانی دادن و در گویش‌هایی مانند کردی، به معنای سرخ به‌­کار می‌­رود. می‌­توان شب چهارشنبه سوری را جشن شب چهارشنبه یا شب چهارشنبه­‌ی سرخ­گون دانست. در ادامه به پیشینه­‌ی این جشن و برخی از آداب و رسوم کهن شب چهارشنبه سوری اشاره می­‌کنیم. 

بنا بر نظر دکتر مقدم، طبق حساب ستاره‌­شناسی زردشت، در سال ۱۷۲۵ پیش از میلاد تحویل سال نو ظهر روزی مطابق با سه‌­شنبه بوده است. در آن سه­‌شنبه، نیمه‌­ی صبح جزو سال پیش و نیمه­‌ی بعد از ظهر جزو سال نو بوده و چهارشنبه‌­ی فردای آن، نوروز و اولین روز سال بوده است. به همین مناسبت در آن سال شب چهارشنبه را جشن گرفتند و آتش روشن کردند و آن را شب چهارشنبه سوری نامیدند.

چهارشنبه سوری

مقاله‌های مرتبط:

بی‌تردید این جشن پیشینه­‌ای کهن دارد و شب آخر سال یا «شب سوری» از سده­‌ها پیش جشن گرفته می‌­شده است. تنها نوشته‌­ای که از این جشن به اشاره یاد می‌­کند، تاریخ بخارا تالیف ابوبکر محمد ابن جعفر نرشخی (­۳۴۸-۲۷۶ ه.ق) است که نشان می­‌دهد در زمان منصور بن نوح سامانی در سده‌­ی چهارم هجری قمری در ایران جشنی در آخرین روزهای پایان سال معمول بوده که «شب سوری» خوانده می‌­شده و با آتش بازی و شادی همراه و از «عادات قدیم » ایرانیان بوده است. 

چهارشنبه سوری

مراسم شب چهارشنبه سوری ایرانیان با بوته افروزی همراه است؛ به این ترتیب که هر خانواده پیش از غروب آفتاب، با بوته‌­هایی از خار و گزن، روی بام یا زمین حیاط خانه یا گذرگاه در، ۳ یا ۵ یا ۷ «گله» کپه‌ای درست می‌کند. با غروب آفتاب و نیمه تاریک شدن آسمان، زن و مرد و پیر و جوان گرد هم جمع می‌­شوند و بوته­‌ها را آتش می‌­زنند. در این هنگام از بزرگ تا کوچک، هر کدام ۳ بار از روی بوته‌­های افروخته می‌­پرند تا زردی و ضعف ناشی از بیماری و غم و محنت را از خود بزدایند و سلامتی و سرخی و شادی به هستی خود بخشند. مردم در حال پریدن از روی آتش ترانه‌هایی می­خوانند. تهرانی‌­ها در هر بار پرش چنین می­‌خوانند: «­زردی من از تو – سرخی تو از من»؛ یا می­‌گویند: غم برو، شادی بیا، محنت برو، روزی بیا!؛ یا می‌­گویند: «ای شب چهارشنبه، ای کلید چهار دنده، بده مراد بنده!».

چهارشنبه سوری

 

ایرانیان اعتقاد دارند که با افروختن آتش و سوزاندن بوته و خار، فضای خانه را از موجودات زیان­بار می‌­زدایند و دیو پلیدی را از محیط زیست خود دور و پاک می‌کنند و نور را در خانه می آورند

بوته ها که سوخت و خاکستر شد­، از هر خانه خاکستر را در خاک­‌انداز جمع می‌­کنند و آن­ را از خانه بیرون می­‌برند و در سر چهار­راه یا در آب روان می­‌ریزند. در بازگشت به خانه­، در خانه را می­‌کوبد و به ساکنان خانه می­گوید که از عروسی می‌­آید و تندرستی و شادی برای خانواده آورده است. اهالی خانه در را به رویش باز می‌کنند و او با گفتن این جمله، تندرستی و شادی را همراه خود به درون خانه‌­ می‌برد. 

چهارشنبه سوری

آب پاشی و آب بازی

در برخی نقاط ایران روستاییان برای دور کردن آفت و بلا، در غروب شب چهارشنبه­‌ی آخر سال، بی‌آن­که با کسی سخنی بگویند، بر سر رودخانه، نهر یا چشمه می‌­روند و جام یا کوزه­‌ای آب از آن بر می­‌دارند و به خانه می­‌آورند و در خانه آب را بر روی اسباب خانه و در و دیوار می‌­پاشند. 

کاسه آب

گاهی آب جام یا کوزه را در راه به هر کسی که ببینند می‌­پاشند تا در سال نو سلامت و شاداب باشند. برخی نیز به درون رود یا چشمه می­‌روند و با چوب دستی آب به کسانی که در کنار رود و چشمه ایستاده‌­اند، می‌­پاشند و آن­‌ها را متبرک می‌­کنند.

آب پاشی

فالگوش نشینی

افرادی که آرزویی یا حاجتی در دل دارند، غروب شب چهارشنبه نیت می­‌کنند و از خانه بیرون می­‌روند و در سر گذر یا سر چهار سو می­‌ایستند و گوش به صحبت رهگذران می‌­سپارند و به نیک و بد گفتن و تلخ و شیرین صحبت رهگذران تفأل می­‌زنند. اگر سخنان دلنشین و شاد بشنوند، برآمدن حاجت و آرزوی خود را برآورده می‌­پندارند، و­لی اگر سخنان تلخ و اندوه زا بشنوند، رسیدن به مراد و آرزو را در سال نو ممکن نخواهند دانست.

آتش بازی

قاشق زنی

آرزومندان و آنانی که حاجتی دارند، قاشقی با کاسه‌­ای مسین بر می‌­دارند و شب هنگام در کوچه و گذر راه می‌­افتند و در برابر هفت خانه می‌­ایستند و بی آن­که حرفی بزنند پی در پی قاشق را بر کاسه می‌زنند. صاحبخانه که می­‌داند قاشق‌زنان نذر و حاجتی دارند، شیرینی یا آجیل، برنج یا بنشن یا مبلغی پول در کاسه­‌ی آن­ها می‌­گذارد.

قاشق زنی

کوزه شکنی

تا زمانی که در میدان ارگ تهران نقاره‌ خانه‌­ای بود، زنان برای دور­کردن قضا و بلا از خود و خانواده به آن­جا می­‌رفتند و کوزه‌­ای نو و آب ندیده­ را از بالای سر در نقاره­‌خانه به زمین می‌­افکندند و می‌­شکستند. آنانی هم که نمی­‌توانستند به میدان ارگ بروند، کوزه را از سر بام خانه‌­ی خود به زمین می‌­انداختند.

مراسم کوزه شکنی

آش چهارشنبه سوری

خانواده­‌هایی که بیمار یا حاجتی داشتند، برای برآمدن حاجت و بهبود یافتن بیمارشان، در شب چهارشنبه‌­ی آخر سال «آش ابودردا» یا «آش بیمار» می­‌پختند و آن­را اندکی به بیمار می­‌خوراندند و بقیه را در میان فقرا تقسیم می­‌کردند.

آش چهارشنبه

تقسیم آجیل چهارشنبه سوری

خانواده­‌هایی که نذری داشتند، در شب چهارشنبه‌­ی آخر سال آجیل هفت مغز را به نام آجیل چهارشنبه سوری از دکان رو به قبله می‌خریدند و میان خویشان و آشنایان پخش می­‌کردند و می‌­خوردند. به هنگام تقسیم آجیل، قصه­‌ی مخصوص آجیل چهارشنبه، معروف به قصه­‌ی خارکن را نقل می‌­کردند. امروزه آجیل چهارشنبه سوری جنبه­‌ی نذرانه­‌اش را از دست داده و از تنقلات این شب است.

چهارشنبه سوری

 

فقط آنچه که در پایان سخن گفتنی است، اینکه چه زیبا است که مفهوم جشن‌های خوب کهن خود را به خوبی بدانیم و با بینشی درست، آنها را در میان مراسم و آیین‌های سرزمینمان به اجرا در بیاوریم تا از هرگونه کارهایی که برخلاف آیین‌ها و رفتارهای صحیح ایرانیان بوده خود را بر حذر بداریم و به کودکان نیز آموزش دهیم و این شب زیبا را در میان دوستان و آشنایان خود با سلامتی و نیکی برگزار کنیم. امید است که تمامی ایرانیان و پارسی زبانان جهان چهارشنبه‌‌ی آخر سال خوب و پر برکتی را داشته و امسال را به زیبایی به سال نو پیوند دهند.


منبع : زومیت
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

سید محمد غرضی : آیا دولت عادل است ؟

در طول تاریخ ایران هر پادشاهی که سکه اش تقلبی نبود و ارزش طلای موجود در آن کم و زیاد نبود از طرف مردم و علمای مذهبی عادل شناخته میشد

فقر چه اندازه عادت غذایی مردم را تغییر می‌دهد؟

در دنیای امروز میزان آگاهی نسبت به اهمیت مراقبت‌های بهداشتی و تغذیه در جوامع روز به روز در حال افزایش است.

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: حرکتی مفید و متفاوت در یک مراسم ترحیم

پس از درگذشت «رمضان شهریاری» که از فعالان پیش كسوت صنف نوشت افزار بازار تهران بود، آشنایان و همکارانش تصمیم گرفتند تا اقدامی خیرخواهانه انجام دهند. آنها به جای هزینه کردن برای سفارش تاج های گل که تنها چند ساعت دوام دارد، تعداد ۲۰۰ عدد کیف مدرسه پر از نوشت افزار از مداد و خودکار گرفته تا دفتر خط دار که مورد نیاز دانش آموزان نیازمند یک روستا بود را تامین کردند و برایشان فرستادند.

ویدیو: ویدئوی پیک نیکی که فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، داریوش شایگان، احمد شاملو و داریوش

ویدئوی پیک نیکی که فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، داریوش شایگان، احمد شاملو و داریوش مهرجویی حضور داشتند. فیلم را ابراهیم گلستان گرفته است.

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر