نتیجه‌ای یافت نشد.

چرا سیاستگذار به جای بازنگری در عملکرد خود با قیمت ها مقابله می کند؟

شناسه خبر: 176765 سرویس: توسعه ، اقتصادی ، گوناگون چهارشنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۸, ۱۷ : ۱۵ : ۰۰
چرا سیاستگذار به جای بازنگری در عملکرد خود با قیمت ها مقابله می کند؟
گزاف نیست اگر بگوییم اصلی ترین آرمان اقتصادی جمهوری اسلامی که در کوران انقلاب سال 57 و در قانون اساسی و اسناد بالادستی بروز و ظهوری آشکار داشته و دارد، تحقق عدالت اقتصادی، فقرزدایی و توجه ویژه به فقرا و طبقه آسیب پذیر است.
۵۵آنلاین :

گزاف نیست اگر بگوییم اصلی ترین آرمان اقتصادی جمهوری اسلامی که در کوران انقلاب سال 57 و در قانون اساسی و اسناد بالادستی بروز و ظهوری آشکار داشته و دارد، تحقق عدالت اقتصادی، فقرزدایی و توجه ویژه به فقرا و طبقه آسیب پذیر است. با این حال و به رغم تلاش ها و شعارهای بی شمار، در چهار دهه گذشته این آرمان تحقق نیافته و دستاورد قابل قبولی در این زمینه حاصل نشده است. مصداق بارز این حکمرانی ناموفق، توزیع ناعادلانه انواع یارانه ها در اقتصاد کشور به خصوص یارانه های انرژی و یارانه کالاهای اساسی است. دلایل متعددی می توان برای این عدم کامیابی و ناکارآمدی در سیاستگذاری اقتصادی در کشور برشمرد؛ از نبود یک پارادایم اجماعی حول مساله توسعه ایران تا ویژگی های ذاتی یک اقتصاد رانتی. اما از بین همه این دلایل این مقاله صرفا بر یکی از اشتباهات بزرگ و آشکار سیاستگذاری در کشور تمرکز می کند، اشتباهی که با کمال تعجب و تاسف تاکنون بارها و بارها توسط سیاستگذار تکرار شده و همچنان با وجود تجربه های تلخ و شکست های مکرر اصرار بر تداوم آن دارد: سیاست سرکوب قیمت ها!

قصه تراژیک حمایت از اقشار فقیر در کشور ما ساده و سرراست است: سیاستگذار عمر خود را صاحب قدرت و ثروت، (به پشتوانه درآمدهای نفتی) می داند، تصمیم می گیرد با اتکا به قدرت و ثروتش با فشارهای قانونی یا پرداخت یارانه، قیمت کالاها و خدمات را مهار بلکه سرکوب کند تا مردم بیشتری بتوانند از آن کالا یا خدمت، بهره مند شوند. غافل از اینکه با این تصمیم دو اتفاق نامطلوب رخ خواهد داد:

* 1- نقشه اقتصادی ناراست و معوج

دستکاری قیمت در اقتصاد به بازیگران اقتصادی سیگنال اشتباه می دهد، و با منحرف کردن اقتصاد از مسیر طبیعی اش یک مساله قابل حل و گذرا را به یک چالش عمیق و مزمن بدل می کند. گویی سیاستگذار نمیداند قيمتها، آینه عملکرد اقتصاد هستند. نوسانات قیمتی و افزایش مداوم یا مقطعی قیمت ها برآیند تعاملات بازیگران اقتصادی و طبیعت حاکم بر آن هستند. افزایش قیمت یک کالا معلول و نمایانگر کمیابی بیشتر آن کالاست، نه علت آن. همان گونه که وقتی آینه عیب و زشتی فرد را نشان می دهد او نباید متعرض آینه شود، وقتی با جهش قیمت ها روبه رو میشویم نمی توان و نباید فارغ از دلیل اصلی به معلول (قیمت) پرداخت.

آینه چون نقش تو بنمود راست / خود شکن، آیینه شکستن خطاست

متاسفانه به هر دلیل اغلب سیاستگذاران ما به این نکته ساده و بدیهی توجه نداشته و برای سالها بلکه دهه ها از آن غفلت کرده اند. عدم توجه به این نکته ساده به تنهایی نقشه اقتصادی کشور را به شدت معوج و ناراست کرده است. به عنوان مثال، اصرار سیاستگذار بر سرکوب قیمت انرژی در طول سالهای متمادی باعث شده است، از یک سو مصرف کنندگان انگیزه ای برای مصرف بهینه انرژی و از سوی دیگر تولیدکنندگان انگیزه ای برای بهبود بهره وری تولید خود نداشته باشند. در چنین شرایطی، این تجربه و مشاهده مشترک همه ماست که متوسط دمای داخلی بسیاری از ادارات دولتی، شرکتهای خصوصی و منازل در زمستان بیش از متوسط دمای داخلی آنها در تابستان است. این تصویر مضحک، و البته رنج آور حاصل چیست؟ از فرط ارزانی انرژی، کوچک ترین انگیزه ای برای مدیریت مصرف وجود ندارد. در این شرایط مصرف سرسام آور و بی رویه تا جایی است که امنیت تامین انرژی را به خطر انداخته و سیاستگذار باید نگران خاموشی های گسترده در تابستان، چالش تامین بنزین مورد نیاز و بحران تامین آب باشد. چالش ها و بحران هایی که خود به دست خود برای اقتصاد کشور ایجاد کرده است.

از طرف دیگر، تولیدکنندگان هیچ ضرورتی برای بهبود کیفیت و بهره وری فرآیند تولید و محصول خود نمی بینند. سوخت آنقدر ارزان است که اساسا، میزان مصرف سوخت خودرو در زمره معیارهای تصمیم خریدار نیست. در این صورت چرا خودروساز باید نگران بهره وری باشد؟ اصرار مداوم بر سرکوب قیمت انرژی، اقتصاد کشور را به سمت صنایع انرژی بر منحرف کرده است و روز به روز به وابستگی کشور به انرژی افزوده و اقتصاد کشور را از مصرف چنین صنایع مختلف به شرایط نابرابری که سیاستگذار از طریق دخالت بر اقتصاد به وجود آورده، یکی پس از دیگری توجیه اقتصادی خود را از دست میدهند و از بازار خارج میشوند. طبیعی است که این وضعیت به هیچ وجه به نفع فقرا نیست و آنها بیش از اقشار دیگر قربانی آن خواهند بود.

2- به نام فقرا به کام قشر مرفه

برخلاف قصد و هدف سیاستگذار، طبقات متوسط و مرفه بسیار بیشتر از طبقات مستمند و آسیب پذیر از سیاستهای سرکوب قیمتی منتفع میشوند. وقتی قیمت یک کالای نرمال دستکاری شود و به طور مصنوعی پایین نگه داشته شود، طبعا مصرف کنندگان متناسب با تمکن و درآمدشان از آن استفاده می کنند. ظاهرا سیاستگذار متوجه نیست که مردم و بازیگران اقتصادی تابع منویات ذهنی او نیستند بلکه انگیزه های فردی خود را دنبال می کنند. بنابراین حتی اگر او با قصد کمک به مستمندان قیمت را پایین نگه دارد، این مانع نمیشود که ثروتمندان از این فرصت مساعد استفاده نکنند و از آن بهره نبرند. در این صورت، پس از مدت کوتاهی سیاستگذار شاهد خواهد بود که سیاستی را به زعم خود برای حمایت از فقرا اتخاذ کرده اما نفع آن بیش از همه به طبقه مرفه رسیده است. این تجربه ای است که بارها و بارها در سالهای گذشته و در حال حاضر شاهد آن بوده ایم و با کمال تعجب همچنان هم این رویکرد و رویه ادامه دارد. هنوز هم دولتمردان ما در جلسات بی شمار از جمله جلسات اصلی هیات دولت در حال قیمت گذاری یا برنامه ریزی برای تعیین و کنترل قیمت انواع و اقسام کالاها و خدمات هستند، بدون آنکه ارزیابی روشنی از میزان موفقیت و اثربخشی تصمیماتشان داشته باشند.

اما چند توصیه:

۱- به نظر میرسد وقت آن رسیده است که سیاستگذار بپذیرد هر چقدر هم مقتدر و قوی و بزرگ و توانمند باشد، نمی تواند اقتصاد را یکسره مطیع و گوش به فرمان خود کند. اقتصاد اقتضائات خود را دارد و راه خود را می رود، و آن راه برآیند انگیزه ها و رفتارهای اقتصادی بازیگران آن است. به هیچ عنوان نمی توان با این انگیزه ها درافتاد و آنها را منکوب خود کرد. مادامی که انگیزه های آحاد اقتصادی به رسمیت شناخته نشود و سیاست ها مبتنی بر آنها و متناسب با آنها طراحی و اتخاذ نشود، حاصل کار با انتظار سیاستگذار همخوان و هم جهت نخواهد بود.

۲- قیمتها در اقتصاد نمایانگر میزان سلامت یا عدم سلامت آن اقتصاد هستند. مبارزه با آنها پاک کردن صورت مساله است و به حل آن هیچ کمکی نمی کند. همان گونه که پزشک به جای مبارزه با دماسنج، سعی می کند با عاملی که باعث تب بیمار شده است مبارزه کند، سیاستگذار اقتصادی هم لازم است به جای مبارزه با قیمت با عامل یا عوامل افزایش قیمت مبارزه کند. وظیفه سیاستگذار کنترل قیمتها نیست، نظارت، مراقبت و تلاش برای بهبود فضای کسب و کار است.

٣- سیاستهای حمایتی نباید به گونه ای باشد که اقتصاد را از مسیر طبیعی خود خارج و نظام سیگنال دهی قیمت را مخدوش کند. بهترین راه برای حمایت از طبقات مستمند، یارانه نقدی در ازای افزایش کیفیت مصرف یا تولید است. زیرا یارانه نقدی در شرایطی که قیمت ها دستکاری نمی شوند و نقش خود را به درستی ایفا می کنند، به بازیگران اقتصادی سیگنال اشتباه نمی دهد و از انگیزه مصرف بهینه و بهره وری تولید نمی کاهد.

۴- سیاستگذار به شدت نیازمند ارزیابی و بازنگری عملکرد خود است. او باید مسوولیت نتایج حاصل از اجرای سیاستها و تصمیمات اتخاذی اش را بر عهده گیرد. متاسفانه چند ماهی است که هر شب که تلویزیون را روشن می کنیم، شاهد دادگاه های رنگارنگ موسوم به اخلالگران اقتصادی هستیم. تولد و ظهور این سیل عظیم اخلالگران اقتصادی نتیجه مستقیم سیاستگذاری غلطی است که فضا را برای فساد و سوءاستفاده مساعد کرده است. در حالی که شاهدیم سیاستگذار خود را به کلی از این نقد مبرا میداند و معتقد است وظیفه خود را (به عنوان مثال ارائه ارز ارزان) انجام داده و این اخلالگران و سوءاستفاده کنندگان بوده اند که از آن سوءاستفاده کرده اند. در حالی که ورود نهادهای قضایی، امنیتی و نظامی به فضای سیاستگذاری اقتصادی گواه روشنی از شکست سیاستگذاری اقتصادی است. این روند به بسته تر شدن فضای کسب و کار و افزایش ریسک فعالیتهای اقتصادی و تجاری منجر خواهد شد.


منبع : خبر آنلاین
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

اقتصاد از قوه قضائیه چه می خواهد؟

از جذابیت های ایران امروز یکی این است که آنچه فرنگی ها در کتاب های تاریخ می خوانند ما به چشم دیده و به گوش می شنویم.

آمارها چه تصویری از نرخ رشد فقر ارائه می کنند؟

برخورداری افراد از عدالت اقتصادی همواره یکی از دغدغه های اصلی سیاستگذاران اقتصادی در کشور بوده است، گام اول در این راستا داشتن برآوردی دقیق از تعداد فقرا و شناسایی ویژگی های گروه های فقیر است.

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: دیدار یک کهنه سرباز با معشوق خود پس از ۷۵ سال

دیدار یک کهنه سرباز با معشوق خود پس از ۷۵ سال ◽️یک کهنه سرباز پس از 75 سال با معشوقه خود در زمان جنگ دوم جهانی روبه رو شد. در سال پایانی جنگ جهانی دوم، 1944 میلادی، کارا تروی رابینز آمریکایی که برای جنگ در مقابل ارتش نازی عازم فرانسه شده بود در شمال شرقی فرانسه عاشق ژانی پیرسون، 18 ساله شد. ◽️ اما سرانجام رابینسون که در آن زمان 24 سال داشت ناگزیر به جبهه شرق اعزام شد

ویدیو : یک بیماری که به تازگی از سوی سازمان بهداشت جهانیWHO شناسایی شده است!

یک بیماری که به تازگی از سوی #سازمان_بهداشت_جهانیWHO شناسایی شده است! #فرسودگی_شغلی یا #کارزدگی این بیماری قرار است در سال ۲۰۲۲ به رسمیت شناخته شود.

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر