چرا رشد اقتصادی باید بر ایجاد اشتغال ارجح باشد؟

شناسه خبر: 181758 سرویس: توسعه ، سیاست ، اقتصادی ، گوناگون شنبه ۲۹ تير ۱۳۹۸, ۳۹ : ۱۴ : ۰۰
چرا رشد اقتصادی باید بر ایجاد اشتغال ارجح باشد؟
تاریخچه تصمیم گیری ها و سیاستگذاری های اقتصادی در ایران با در نظر گرفتن ایجاد نهادهای مدرن حاکمیتی شاید به بیش از ۷۰ سال برسد.
۵۵آنلاین :

تاریخچه تصمیم گیری ها و سیاستگذاری های اقتصادی در ایران با در نظر گرفتن ایجاد نهادهای مدرن حاکمیتی شاید به بیش از ۷۰ سال برسد. اولین برنامه اقتصادی و توسعه ای کشور به سال ۱۳۲۷ شمسی و تدوین برنامه عمرانی اول باز می گردد. البته برنامه های اول تا سوم بیش از آنکه شامل سیاستگذاری های مستدل اقتصادی باشند، بیشتر به مجموعه ای از پروژه های عمرانی شباهت داشتند و شاید بتوان سیاستگذاری اقتصادی در ایران را به آغاز سال ۱۳۴۷ و تدوین برنامه چهارم توسعه نسبت داد. در نتیجه تاریخچه سیاستگذاری های مدون اقتصادی در ایران را می توان ۵۰ سال در نظر گرفت. حال این سوال مطرح می شود که سیاستگذاری های اقتصادی طی ۵۰ سال گذشته تا چه اندازه بر شاخص های سه گانه کلیدی اقتصادی یعنی رشد اقتصادی، تورم و بیکاری اثر داشته است یا بالعکس تا چه اندازه متاثر از این مسائل طراحی شده است. به جز دوران برنامه چهارم اقتصادی پیش از انقلاب که مصادف با رشدهای اقتصادی بیش از ۱۲ درصد سالانه بوده است و نرخ های بیکاری و تورم نیز به ترتیب کمتر از ۹ و ۶ درصد بوده اند، در سایر ۴۵ سال گذشته ( ۱۳۵۲ - ۱۳۹۷ ) اقتصاد ایران به صورت توأمان در هر سه شاخص مورد اشاره دچار مشکل بوده است. نرخ تورم با میانگین بالای ۲۰ درصد و نوسان های زیاد در کنار رشد اقتصادی متوسط کمتر از دو درصد، طبقه متوسط و مالکان سرمایه انسانی را در شرایط دشواری قرار داده است و به تبع آن نرخ بیکاری همواره بین ۱۰ تا ۱۵ درصد در نوسان بوده و طی یک دهه گذشته نیز با توجه به سهم بالای جمعیت جوان تبدیل به مساله ای بحرانی شده است.

اما نکته جالب توجه آن است که در تمام دوران مورد اشاره دولتها همواره در حال وانمود کردن به توجه کامل به این مشکل و اشراف کامل بر آن بوده اند و هریک از آنها نیز به زعم خود راه حل های مبتکرانه ای در این مسیر داشته اند. اما اگر مرور مختصری بر این اقدامات ۴۵ ساله انجام شود متوجه می شویم تقریبا تمام راه ها به یک نقطه ختم شده است: اعطای تسهیلات ارزان، حمایت های تعرفه ای از تولید کننده داخلی و اجرای بسته هایی از سیاست های رنگارنگ بودجه ای در زمینه حمایت از اشتغال گروه های متنوعی از جوانان، زنان و روستاییان. در واقع پرداختن به مساله اشتغال و نرخهای دورقمی بیکاری طی مدت بیش از ۴۰ سال، فاصله زیادی از حوزه سیاستگذاری به مفهود علمی آن پیدا کرده و بیشتر تبدیل به نمایشی برای مدیران دولتی شده است که بتوانند از طریق فعال نشان دادن خود در ارائه و ساخت پروژه های مختلف، بخشی از بودجه و منابع را به سمت دستگاه مورد نظر خود سوق دهند. روند طولانی مدت این سبک از سیاستگذاری نیز نشان می دهد که این رویه به تعادل سیاسی بلندمدت تبدیل شده است و با توجه به منافع آن برای دستگاه های دولتی و نمایندگان مجلس به احتمال فراوان در دولت های آتی نیز ادامه خواهد یافت. منافع ذکرشده تا حدی مورد توجه است که حتی در شرایط اقتصادی موجود که بودجه دولت به شدت در مضیقه است و سیستم بانکی نیز با مشکلات عدیده ای مواجه است، ۴۸۴ هزار میلیارد از منابع صندوق توسعه ملی، تسهیلات بانکی و یارانه سود تسهیلات و کمک های بلاعوض برای ایجاد اشتغال در نظر گرفته شده است. مسلم است در چنین فضایی اولین قربانی این سیاستگذاری خود اشتغال است، زیرا در نهایت تحميل هزینه های سنگین به بودجه و سیستم بانکی باعث فشار بر منابع بانک مرکزی شده و با ایجاد تورم و افزایش نااطمینانی های اقتصاد کلان، رشد اقتصادی را کاهش می دهد و اگر پروژه های تعریف شده از قابلیت هایی هم برخوردار باشند، در بلندمدت قدرت رقابتی خود را از دست می دهند و نرخ بیکاری به همان تعادل بلندمدت بالای ۱۰ درصدی ۴۵ سال گذشته باز می گردد.

بنابراین تنها راهی که می تواند اقتصاد ایران را از این چرخه باطل خارج کند، توجه به مبانی منطقی علم اقتصاد و جلوگیری از فعالیت های مداخله گرانه دولت در بازارهای اقتصادی است. از منظر علم اقتصاد راه حل کاهش نرخ بیکاری و ایجاد اشتغال پایدار، دستیابی به رشد اقتصادی بالا با نوسانات بسیار کم برای دوره های طولانی مدت است. این پدیده از نظر تجربی نیز در بسیاری از کشورهای جهان مانند چین، هند، ویتنام و... تجربه شده است و کشورهای مذکور با دستیابی به رشد مستمر اقتصادی توانسته اند میلیونها شغل پایدار را ایجاد کنند. مسلما اقتصاد ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. به همین منظور در نمودار ارائه شده رابطه بین افزایش خالص اشتغال سالانه ایران طی سال های ۱۳۴۸ تا ۱۳۹۵ در مقابل متغیرهای رشد اقتصادی و انحراف معیار رشد اقتصادی ترسیم شده است. همان طور که مشاهده می شود بین رشد اقتصادی و افزایش خالص اشتغال رابطه ای مثبت وجود دارد که نشان می دهد با افزایش سطح رشد اقتصادی میزان خالص اشتغال نیز در بلندمدت افزایش می یابد. البته لازم است توجه شود با توجه به وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی، که به صورت ابزاری در دست سیاستمداران می تواند امکان ایجاد مشاغل را مستقل از رشد اقتصادی ایجاد کند، رابطه همبستگی از شدت زیادی برخوردار نیست. از سوی دیگر رابطه منفی بین انحراف معیار رشد اقتصادی و افزایش سالانه خالص اشتغال بسیار حائز اهمیت است. این مساله نشان می دهد نوسانات زیاد در رشد اقتصادی کشور اثر بسیار مخربی بر اشتغال دارد و با شدت زیادی منجر به از دست رفتن مشاغل در کشور می شود.

در واقع سیاستگذاران اقتصادی کشور طی ۴۵ سال گذشته با استفاده از درآمدهای حاصل از منابع نفتی اقدام به طرح های بلند پروازانه ای کرده اند که در نظر آحاد جامعه جذاب جلوه کند و امکان تداوم سیطره آنها را بر قدرت تضمین کند یا حداقل آنها را تبدیل به چهره ای محبوب نزد رای دهندگان کند (زیرا از این طريق بدون آنکه مالیاتی از رای دهندگان اخذ کنند، خدمات ارائه می دهند). غافل از اینکه در بلندمدت شوکهای ایجادشده از چنین رویه اقتصادی (کسری بودجه دولت، تامین کسری بودجه از محل درآمدهای پرنوسان نفتی، بدهکار شدن بانکها به بانک مرکزی و افزایش پایه پولی و متعاقب آن نقدینگی) نه تنها مشاغل ایجادشده را از بین می برد، بلکه مشاغلی را نیز که قبل از اتخاذ این سیاستها توسط بخش خصوصی ایجاد میشدند و گرانیگاه اصلی رشد اقتصادی بودند به ورطه نابودی می کشاند. متاسفانه این رویه ناهنجار بیش از چهار دهه ادامه پیدا کرده است و تداوم آن در دولت فعلی نیز نشان می دهد تا زمانی که منطق رابطه سیاستگذار و آحاد اقتصادی تغییر نکند در بر همین پاشنه خواهد چرخید.)


منبع : دنیای اقتصاد
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

نقش تاریخ‌ساز بدن در زیست‌شناسی اجتماعی امروز

اگر از نظر تبارشناسی به تاریخ مفهوم بدن در دوران پیشامدرن در طب بقراطی نگاه کنیم، بدن تابع طبایع، انعطاف‌پذیر در مقابل تأثیرات محیط طبیعی و حتی نیروهای نامحسوس سماواتی در نظر گرفته می‌شد.

ماجرای تردد معلمان خصوصی با آمبولانس در پایتخت

یک استاد دانشگاه به آسیب‌ها و حواشی کلاس‌های آمادگی کنکور اشاره کرد و گفت: شاید شنیده باشید که عده‌ای از معلمین خصوصی با آمبولانس رفت و آمد می‌کنند. این معلم‌های کنکور به آمبولانس خصوصی پول می‌دهند که آنها را از خط ویژه از کلاس اول به کلاس بعدی برسانند که البته این پول در مقابل شهریه‌های هنگفتی که می‌گیرند چیزی نیست. اما آیا دانش آموزان معمولی توان استفاده از چنین معلمانی را دارند؟

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: ایچی چینونسو، پسربچه 11 ساله نیجریایی؛ خدای روپایی است

ایچی چینونسو، پسربچه 11 ساله نیجریایی؛ خدای روپایی است او عاشق مسی و رونالدو است و سعی کرده فنون هر دو را ترکیب کرده و در مهارت خود تلفیق کند.

ویدیو: ایجاد جاده اختصاصی برای ماهی های سالمون

ایجاد جاده اختصاصی برای ماهی های سالمون برای عبور از موانع و سد، تا بتوانند در بالادست به راحتی تخم ریزی کنند

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر