نتیجه‌ای یافت نشد.

نااطمینانی چگونه اقتصاد را تحت تاثیر قرار می دهد؟

شناسه خبر: 157967 سرویس: توسعه ، سیاست ، اقتصادی ، گوناگون شنبه ۲۹ دي ۱۳۹۷, ۴۵ : ۱۴ : ۰۰
نااطمینانی چگونه اقتصاد را تحت تاثیر قرار می دهد؟
اختلاف سطح تولید سرانه در کشورهای مختلف بر کسی پوشیده نیست. به طور معمول سرمایه سرانه و سرمایه انسانی سرانه به عنوان دو عامل تعیین کننده بر تولید سرانه در هر کشور در نظر گرفته می شوند.
۵۵آنلاین :

اختلاف سطح تولید سرانه در کشورهای مختلف بر کسی پوشیده نیست. به طور معمول سرمایه سرانه و سرمایه انسانی سرانه به عنوان دو عامل تعیین­کننده بر تولید سرانه در هر کشور در نظر گرفته می­شوند. با وجود این مطالعات علمی نشان داده­اند که این دو عامل برای توضیح اختلاف سطح تولید سرانه کافی نیستند و با وجود در نظر گرفتن اثر این عوامل همچنان سطوح متوسط بهره­وری در کشورهای مختلف تفاوت­های معناداری دارند. این تفاوت فاحش در سطح بهره­وری کشورهای مختلف، به زیرساخت اجتماعی شامل سیاست­های دولت و چارچوب قوانین نسبت داده می­شود. در این مطلب به بررسی اثر نااطمینانی به عنوان یکی از مشخصه­های بنیادی یک اقتصاد که بخشی از تفاوت موجود بین سطح بهره­وری و توسعه­یافتگی اقتصادهای مختلف را توضیح می­دهد می­پردازیم و ضمن تشریح اهمیت این موضوع برای اقتصاد ایران، مکانیسم­های اثرگذاری آن را بررسی می­کنیم.

نااطمینانی چیست و چگونه تخمین زده می­شود؟ یکی از پارامترهای بنیادی تاثیرگذار بر میزان توسعه­یافتگی اقتصادها سطح نااطمینانی در یک اقتصاد است. مفهوم نااطمینانی گستره وسیعی دارد و از عدم قطعیت ناشی از پدیده­های اقتصاد کلان مانند رشد تولید ناخالص داخلی و تورم تا پدیده­های اقتصاد خرد مانند نرخ رشد بنگاه­های اقتصادی و همچنین پدیده­های غیراقتصادی مانند جنگ و صلح، بحران­های طبیعی و تغییرات آب و هوایی را در بر می­گیرد. همین مساله موجب پیچیدگی اندازه­گیری شدت نااطمینانی در سطوح خرد و کلان می­شود. در منابع علمی برای سنجش سطح نااطمینانی بسته به چارچوب بحث سنجه­های متنوعی معرفی شده است. نوسانات نرخ رشد اقتصادی در یک کشور امکان پیش­بینی و برنامه­ریزی اقتصادی را دشوار می­کند و به نوعی نشانگر نااطمینانی نسبت به آینده اقتصاد است. از این رو انحراف معیار نوسانات نرخ رشد اقتصادی در مقایسه­های بین کشوری به علت در دسترس بودن در یک بازه زمانی طولانی برای تعداد زیادی از کشورها، به خصوص هنگامی که داده­های غنی­تر در دسترس نباشند به عنوان سنجه­ای از نااطمینانی در نظر گرفته می­شود. با توجه به ویژگی­های خاص کشور ایران می­توان سنجه­های دقیق­تری از نا اطمینانی مانند شدت نوسانات نرخ تورم یا شدت نوسانات درآمد نفتی را برای ایران در نظر گرفت. طبق مطالعات انجام شده، سطح تورم همبستگی بالایی با شدت نوسانات تورم دارد. بنابراین نااطمینانی در سطوح بالای تورم بیشتر از سطوح پایین آن خواهد بود. از آنجا که کشور ما دهه­هاست از مشکل تورم بالا در رنج است، انتظار می­رود که سطح نااطمینانی ناشی از نوسانات تورم در کشور ما بالا باشد. علاوه بر نااطمینانی ناشی از تورم، کشور ما شاهد تغییرات مداوم در سیاست­گذاری بوده است و عمر مفید سیاست­های اعمال شده کوتاه است. همچنین وجود قوانین متعدد و بعضاً متناقض، امکان برنامه­ریزی اقتصادی بهینه را سلب می­کند. این موضوع خود موجب افزایش نااطمینانی می­شود. با توجه به وابستگی تولید کشور ما به درآمد نفتی، نوسانات قیمت نفت و نوسانات میزان صادرات نفتی کشور نیز موجب افزایش نوسانات تولید کل کشور (به طور خاص زمانی که این درآمد وارد چرخه اقتصادی داخلی شود) و افزایش سطح نااطمینانی می­شوند. بنابراین با در نظر گرفتن موارد ذکر شده، انتظار می­رود سطح نااطمینانی بلندمدت در اقتصاد ایران بیشتر از میانگین جهانی باشد. از این رو بررسی پیامدهای نااطمینانی در اقتصاد ایران اهمیت دوچندان پیدا می­کند.

بررسی تجربی پیامدهای نااطمینانی: پیشینه بررسی اثر نوسانات اقتصادی به دهه­ها قبل بازمی­گردد. بررسی­های تجربی نشان می­دهند که سطح نااطمینانی اثر منفی روی تولید سرانه اقتصادهای مختلف دارد. به عنوان مثال در یک مطالعه تجربی با بررسی داده­های چندین کشور نشان داده شده است که کشورهای با نوسانات بالاتر نرخ رشد اقتصادی، به طور متوسط نرخ رشد پایین­تری را تجربه می­کنند. مطالعات دیگر تجربی نیز نشان می­دهند که سطوح بالای نااطمینانی بلندمدت در یک اقتصاد اثر منفی روی سطح توسعه­یافتگی آن اقتصاد دارند. به این ترتیب اقتصادهایی که سطوح بالای نااطمینانی در یک دوره طولانی را تجربه می­کنند در زمینه توسعه اقتصادی با مشکل مواجه خواهند شد. تحقیقاتی که به طور خاص پیامدهای نااطمینانی را در اقتصاد ایران بررسی کرده­اند، نشان داده­اند که اثر آن بر رشد اقتصادی منفی است. به عنوان مثال، بررسی تاثیر درآمد نفتی روی تولید ناخالص داخلی کشور ایران نشان می­دهد که درآمد نفتی روی رشد اقتصادی ایران اثر مثبت داشته است. این نکته بر خلاف باور نحسی منابع طبیعی است که در آن کشورهای دارای منابع طبیعی عموماً به لحاظ اقتصادی رشد لازم را ندارند. با این حال، نشان داده می­شود که اثر نوسانات درآمد نفتی که موضوع این بحث است روی رشد تولید اقتصادی به شدت منفی بوده است.

مکانیسم­های اثرگذاری نااطمینانی: یک بنگاه اقتصادی گزینه­های سرمایه­گذاری متعددی از جمله گزینه «توقف کلیه فعالیت­های توسعه­ای» را در دسترس دارد. به عنوان مثال، یک شرکت تولیدی این انتخاب را دارد که با راه­اندازی یک خط تولید جدید، تولید خود را افزایش دهد یا راه­اندازی آن را تا بهبود شرایط اقتصادی به تعویق بیندازد. سطح نااطمینانی بالا موجب دشوار شدن پیش­بینی آینده می­شود. بنابراین تصمیمات بنگاه اقتصادی بر اساس تخمین­هایی از شرایط آتی صورت می­گیرد که ممکن است با واقعیت­های آینده بنگاه فاصله زیادی داشته باشد. همچنین تصمیم­های توسعه­ای بنگاه اقتصادی به صورت کامل برگشت­پذیر نیستند. به این معنی که در صورت تغییر این تصمیم، هزینه­های صرف­شده در آن فعالیت تا آن لحظه را نمی­توان به طور کامل بازیابی کرد. در چنین شرایطی تصمیم بهینه بنگاه اقتصادی توقف فعالیت­های توسعه­ای خواهد بود تا در صورت نامناسب شدن اوضاع آینده، بنگاه با زیان اساسی مواجه نشود. به همین علت در صورت افزایش نااطمینانی فعالیت­های توسعه­ای بنگاه­ها کم و کمتر خواهد شد و حتی ممکن است به صفر برسد. کاهش این سرمایه­گذاری­ها در سطح کلان موجب کاهش رشد اقتصادی خواهد شد. به عنوان نمونه بعد از وقایع یازدهم سپتامبر 2001 گزارش کمیته فدرال بازار باز (Federal Open Market Committee) آمریکا مشخصاً به افزایش شدید نااطمینانی و کاهش شدید سرمایه­گذاری به علت توقف پروژه­ها و انتظار برای شفاف شدن اوضاع اقتصادی اشاره می­کند. ذکر این نکته لازم است که اثر نااطمینانی بر تصمیمات با انعطاف بیشتر و با هزینه­های غیر قابل جبران کمتر، کمتر خواهد بود. اگر بنگاه بتواند تصمیم خود را بدون پرداخت هزینه یا با پرداخت هزینه پایین تغییر دهد، سایر گزینه­ها همچنان در دسترس او خواهد بود. به همین علت می­توان علت افزایش تمایل بنگاه­ها به نیروی کار پاره­وقت یا نیروی کار با قرارداد کوتاه­مدت ماهانه را در دوره­های نااطمینانی دریافت. اخراج نیروی پاره­وقت یا پایان همکاری با نیروی با قرارداد موقت نسبت به نیروی تمام­وقت با قرارداد دائمی به راحتی امکان­پذیر است و در نتیجه تصمیم به استخدام این نیروها بازگشت­ناپذیر تلقی نمی­شود. گستردگی وقوع این پدیده در اقتصاد ایران می­تواند نشان­دهنده شدت نااطمینانی موجود در اقتصاد باشد. همچنین می­توان به پیامدهای نااطمینانی از زاویه صرف ریسک بنگاه­ها پرداخت. افزایش نااطمینانی اقتصادی، ریسک بنگاه را افزایش می­دهد. این افزایش هم به علت کاهش سود انتظاری بنگاه و در نتیجه افزایش احتمال ورشکستگی و هم به علت افزایش بازه مورد انتظار سود قابل تحققق و در نتیجه افزایش انحراف معیار نوسانات سود اتفاق می­افتد. در نتیجه برای پوشش ریسک بنگاه، صرف ریسک بالاتری مورد نیاز است. بنابراین هزینه تامین سرمایه برای بنگاه افزایش می­یابد. این موضوع موجب افزایش هزینه نهایی محصول تولیدی و در نتیجه کاهش تولید تعادلی می­شود. بنابراین نرخ رشد اقتصادی کاهش می­یابد. وقوع این پدیده در اقتصاد ایران همراه با در نظر گرفتن عدم توسعه­یافتگی بخش مالی در کشور، موجب دشوار یا حتی غیر ممکن شدن پوشش ریسک­های مختلف و در نتیجه افزایش احتمال ورشکستگی بنگاه­ها، کاهش سرمایه­گذاری توسعه­ای و در نهایت کاهش نرخ رشد اقتصادی می­شود.

توجه به پیامدهای نااطمینانی برای اقتصاد ایران که به علت وابستگی به درآمد نفتی و وجود تورم بالا نااطمینانی بالایی را تجربه می­کند اهمیت مضاعف دارد. نااطمینانی اقتصادی در سطح کلان موجب بی­انگیزگی بنگاه­های اقتصادی برای سرمایه­گذاری در فعالیت­های توسعه­ای و تشویق آنان به منجمد کردن سرمایه و نیروی کار تا زمان شفافیت بیشتر وضعیت اقتصادی می­شود. این موضوع در سطح کلان کاهش سرمایه­گذاری و در نتیجه کاهش رشد اقتصاد را در پی دارد. همچنین افزایش نااطمینانی هزینه تامین سرمایه برای بنگاه­های تولیدی را افزایش می­دهد و خود موجب کاهش تولید تعادلی می­شود. بهبود سیاست­گذاری برای کاهش نرخ تورم و جلوگیری از ورود نوسانات درآمد نفتی به بودجه کشور می­تواند در کاهش نااطمینانی و بهبود رشد اقتصادی موثر باشد.


منبع : تجارت فردا
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

بچه بازی را تمام کنید .

مدیران ارشد صدا و سیما بهتر است همین امشب این بچه بازی تمام کنند و علی فروغی را به کلاس اصلاح رفتار کیش شخصیت بفرستند و فروسی پور را هم توبیخ کنند اما نود را با عادل فردوسی پور ادامه دهند .

قانون پایستگی مدیریت

ما در شرایطی هستیم که نسل پیشین مدیران که چهل سال است در سطح اول مدیریت جا خوش کرده‌اند، توان اجرایی خود را به شکل آشکاری از دست داده‌اند و در عین حال، پشتوانه‌سازی وسیع برای جایگزینی این مدیران هم صورت نگرفته است.

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: تعقیب و گریز گشت پلیس آگاهی پایتخت

ویدیو: کار خوب یک کودک

امروز شما چی کار کردی؟ -آشغالای روی زمین که آدم بدا ریختنو جمع کردم.

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر