موزه قاجار تبریز

شناسه خبر: 100755 ۰۷ تير ۱۳۹۶ - ۲۲:۳۱
حسنعلی خان معروف به امیر نظامی گروسی از سیاست مداران خوشنام دوران قاجار است. او مردی با کفایت،کاردان و میهن پرست بود.
۵۵آنلاین :


نویسنده : حمیدرضا سروری
حسنعلی خان معروف به امیر نظامی گروسی از سیاست مداران خوشنام دوران قاجار است. او مردی با کفایت،کاردان و میهن پرست بود. به دلیل لیاقت،توانایی،صداقت،امانت و خدمت به میهن طی64 سال و دوران پادشاهی سه شاه قاجار شخصیتی کاریزما گونه پیدا کرد. هنگامی که عنوان پیشکاری آذربایجان را داشت عمارت زیبایی را در شهر تبریز بنا نهاد. عمارتی که بنا نهاد در یکی از محله های قدیمی شهر تبریز به نام ششگلان قرار دارد. عمارت در دو طبقه ساخته شده و نمای ورودی آن دارای 16ستون است. وجود ارسی (پنجره مشبک)زیبایی بنا را دو چندان کرده. بنا همچنین دارای گچ بریهای بسیار زیبایی به ویژه در بخش بیرونیست. در طبقه زیرین حوض زیبایی کار گذاشته شده و ستونهای زیبایی همراه با سقف آجرکاری شده به عمارت امیر نظام شکوه و جلوۀ خاصی می دهد. در دوران پهلوی از این عمارت به عنوان  ساختمان ادارۀ دارایی و ادارۀ فرهنگ استفاده شد تا این که در سال۱۳۷۰ توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری و با شماره ۱۷۴۹در فهرست آثار ملی کشور ثبت گردید. با پایان یافتن مرمت آن در سال ۱۳۸۵ تبدیل به موزۀ قاجار شد. در طبقۀ اول عمارت،اشیاء فلزی،نسخه های خطی، چینی،سکه و...به نمایش در آمده و در زیر زمین اسلحه،چند کتیبه سنگی،کاشی واشیاء دیگری از دوران قاجار به چشم می خورد. ظرفهای چینی طبقۀ اول درکنار ارسیهای زیبا قرار داده شده اند و همین موضوع زیبایی دیداری آنها را دو چندان می کند. کاسه،بشقابهای چینی،چراغ نفتی چینی با تصویر ناصرالدین شاه،ته قلیان و سر قلیان،ظرف تنباکو برای آماده سازی تنباکو و دیگر ظرفهای چینی در این بخش به نمایش در آمده. جعبۀ جواهراتی که در استانبول ساخته شده و در دوران ناصرالدین شاه به ایران آورده شده همراه با سکۀ طلای پنج تومانی احمد شاه از دیگر اشیاء موجود این بخش است. چاپ سنگی سفرنامۀ ناصرالدین شاه قاجار درسال 1309هجری قمری به عراق عجم،چند سند در ارتباط با اعطای نشان و منصب از سوی ناصرالدین شاه به میرزا یوسف خان مستشار الدوله،چند قبالۀ ازدواج، کتابهای درسی دوران قاجار که مردم به موزه هدیه داده اند هم در این قسمت نگهداری می شوند. در بخش کتیبه های سنگی دو کتیبۀ سنگی بسیارمهم از دوران قاجار در موزه وجود دارد یکی سنگ یادبود بازسازی تبریز پس از زمین لرزۀ سال 1192هجری قمری است. این سنگ نوشته متعلق به دروازۀ گجیل بوده. درآخرین ساعتهای سال1193هجری قمری زمین لرزه ای سهمناک در تبریز رخ داد که بیشتر بناها وعمارتهای موجود در شهر را ویران کرد. نجفقلی خان دنبلی حاکم تبریز در این دوره تصمیم به آبادانی دوبارۀ شهر گرفت و عمارتهای زیبایی را در آن بنا کرد و برج و باروی محکمی به دور شهر کشید. این برج و بارو هشت دروازه داشت که عبارت بودند از: دروازه شتربان،دروازه خیابان،دروازه باغمیشه،دروازه سرخاب،دروازه استانبول،دروازه گجیل و دروازۀ مهادمهین. طرح دروازه ها تاق سنگی بود با دو منارۀ کاشی کاری شده. بر پیشانی هر دروازه روی قطعه سنگی از جنس رخام بیتهای زیر نوشته شده بود:

زهی اساس مشید که باد تا به ابد--- زحادثات زمان در امان سبحانی

زبرج و باره این در تحیر است سپهر--- که شد به پا زعنایات خان خانانی

خدیو ملک عدالت نجفقلی خانا----مفوض است به او رونق جهانبانی

که در نگارش این قلعه در زمان قلیل---- نموده همت وی معجز سلیمانی

نشان سد سکندر چو داد تاریخش----خرد بگفت(حصار سکندرثانی)

دیگر کتیبۀ سنگی موجود در موزه سنگ یادبود تاج گذاری مظفرالدین شاه است. چند کاشی دوران قاجار که دارای تصویرهایی از نقش برجسته های ساسانی تاق بستان هستند هم در طبقۀ زیرین موزه است. تپانچه ها و تفنگهای گوناگونی از دوران قاجار در موزه نگهداری می شود  از جملۀ آنها تفنگهای سرپر است که تا زمان انقلاب مشروطه بسیار رایج بودند اسلحه های سرپر اکثراً با باروت دودی(نامرغوب)کار می کردند.خرج یا باروت این تفنگها از سر دهانۀ لوله ریخته شده و با سمبه در ته لوله کوبیده می شد پس از کوبیدن مقداری نمد یا پارچه بر روی آن قرار داده و ساچمه یا گلوله را روی آن گذاشته و دگرباره مقداری کهنه یا نمد روی آن قرار می دادند تا از حرکت خرج  ساچمه جلوگیری کنند. پس از این مرحله ها چاشنی را از قسمت خارجی و عقبی لوله روی پستانک یا سندان می گذاشتند و شلیک می کردند. روی دسته و بدنۀ این اسلحه ها تزییناتی از فلز،عاج،صدف و...دیده می شود. باروت دانهای به نمایش درآمده در موزه هم بسیار جالبند،باروت دانها از چرم،چوب،فلز و گاهی حتی از کدو تنبل ساخته می شدند و روی آنها را با نقش شیر و خورشید و یا صحنه های نبرد تزیین می کردند. یکی از اسلحه های جالب توجهی که در این بخش دیده می شود زنبورک است. زنبورک توپ کوچکی بود که روی شتر بسته می شد و می توانست چندین گلوله البته با فاصله های نسبتاً زیاد شلیک کند. فردی که مسئول زنبورک بود زنبورک چی نام داشت. وی زنبورک را به شکل مورب جلوی شتر می بست و زیر پای خود خورجینی قرار می داد که باروت و کهنه ای درون آن بود و به هنگام جنگ روی شتر از آنها استفاده می کرد. میزان برد این اسلحه همانند اسلحه های سرپر قدیمی چندان زیاد نبود. نادرشاه در نبرد کرنال از این اسلحه به خوبی استفاده کرد. در دوران قاجار استفاده از زنبورک در نبردها تا زمان محمد شاه رایج بود و پس از او بود که با اختراع اسلحه های خان دار ته پر دورزن،زنبورک به وسیله ای تجملاتی در دربار تبدیل شد و در سلامهای دربار مورد استفاده قرارگرفت. به هنگام سلامهای دربار در روزهای عید که هردقیقه دو تا سه تیر توپ شلیک می شد و برای به راه انداختن سر و صدای زیادتر هر پنج یا شش دقیقه یک بار20یا30 عدد از زنبورکها همزمان شلیک می کردند. علاوه بر سلامهای دربار که به طور معمول در روزهای عید انجام می گرفت در مسافرتهای شاه و حرکت پادشاه از اردو از زنبورک استفاده می شد. در تکیه دولت و برای نمایش شکوه دربار پادشاه عده ای زنبورک چی با شتر و اسلحه دور تکیه می گشتند. زنبورک خانه که این اسلحه ها در آن جا نگهداری می شد یکی از خانه های پادشاهی به شمار می رفت. از دورۀ مشروطه به بعد زنبورک و زنبورک چی و زنبورک خانه برچیده گشت. از دیگر اشیاء موزه می توان به پیانویی ساخت آلمان،چندین جامۀ تشریفاتی،قلمدانهای لاکی،نسخۀ چاپ سنگی منشأت امیر نظام گروسی که در سال1329هجری قمری به دستور محمد باقرخان سردار کل گردآوری و به چاپ رسیده است اشاره کرد.

 

اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

چگونه بدون اینکه احساس بدی داشته باشیم «نه» بگوییم

نه کلمه‌ی بسیار کوتاهی است که می‌تواند تأثیر زیادی روی زندگی شما داشته باشد. به کارهایی که فایده‌ای برایتان ندارند نه بگویید و همیشه خودتان را در اولویت قرار دهید.

با انتخاب بن سلمان، عربستان علیه ایران تهاجمی تر می شود

در دسامبر 2015 سرویس اطلاعاتی آلمان طی یک بیانیه مسائلی را برای خبرگزاری ها افشا کرد. این سرویس گفته بود که سران جدید عربستان در بی ثبات کردن منطقه نقش دارند. همچنین گفته شده بود که ملک سلمان و مشاورانش مدتهاست که سیاست خارجی محتاطانه شان را با سیاست مداخله جویانه جایگزین کرده اند.

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو : لحظه سقوط کارگر راهسازی به درون حفره 10 فوتی در روسیه

مرد روسی پس از تلاش برای پاک کردن جاده، حفره 10 فوتی را ندیده و یکباره به درون آن سقوط می کند. دوستان او سریعا به او کمک می کنند تا او را بیرون بیاورند. خوشبختانه او به طور جدی آسیب ندیده بود.

ویدیو : وقتی پای برجام به خندوانه هم باز می شود !

در برنامه شب گذشته خندوانه ، زینب موسوی که در فضای مجازی به امپراطور کوزکو معروف است در استندآپ کمدی خود اشاره ای به مساله برجام داشت .

خبرها

بیشتر

برگزیده‌های مخاطبان