موزه بیشاپور؛ يادگار ساسانی

شناسه خبر: 146701 سرویس: فرهنگ و میراث فرهنگی ، گوناگون چهارشنبه ۱۱ مهر ۱۳۹۷, ۱۵ : ۱۱ : ۰۰
موزه بیشاپور؛ يادگار ساسانی
گنج خانه یا همان موزه به جایی ویژه که در آن مجموعه‌ای از آثار باستانی و صنعتی و اشیای با ارزش را در فراروی نمایش می گذارند، گفته می شود. همچنین موزه ها جایی برای آموختن و ارتباط با گذشته بشر است.
۵۵آنلاین :

گنج خانه یا همان موزه به جایی ویژه که در آن مجموعه‌ای از آثار باستانی و صنعتی و اشیای با ارزش را در فراروی نمایش می گذارند، گفته می شود. همچنین موزه ها جایی برای آموختن و ارتباط با گذشته بشر است.شورای بین المللی موزه که زیر نظر سازمان یونسکو کوشش (فعالیت) می‌کند، در بند سه و چهار اساس نامه خود، گنج خانه (موزه) را این گونه تعریف کرده است : گنج خانه، موسسه ای است دایمی و بدون آرمان (هدف) مادی که درهای آن به روی همگان باز است و در خدمت هازمان (جامعه) و پیشرفت آن کوشش می کند. آرمان گنج خانه ها، پژوهش در آثار و شواهد به جای مانده انسان و زیستگاه او، گردآوری آثار، نگهداری و بهره‌وری مینُوی (معنوی) و پدیداری ارتباط میان این آثار، به ویژه به نمایش گذاردن آن ها به منظور بررسی و بهره وَری مینُوی است. نخستین گنج خانه با مجموعه های خصوصی افراد توانمند، خانواده ها و موسسه های هنری آغاز شد که در برگیرنده اشیاي طبیعی و نایاب می شد. در ایران ساخت نخستین گنج خانه را به ناصرالدین شاه قاجار و پس از بازگشت وی از سفر اروپا، به او نسبت داده اند.

در شهر باستانی بیشاپور کازرون، امروزه گنج خانه ای وجود دارد که کارشناسان از آن با نام تنها گنج خانه ساسانی جنوب کشور یاد می کنند که در آن اشیای به دست آمده از کاوش های باستان شناختی بیشاپور و برخی از آثار به دست آمده از پیرامون کازرون جای گرفته است. اما آن اندازه این گنج خانه ناشناخته مانده است که بیشتر کسانی که از محوطه باستانی بیشاپور دیدن می کنند، از وجود چنین گنج خانه ای نا آگاه هستند! بی گمان یکی از انگیزه های ناشناخته ماندن این گنج خانه، تبلیغ های تاثیرگذار و چاپ بروشور است. اما تا کنون بروشوری جداگانه برای شناسایی (معرفی) این گنج خانه چاپ نشده و بایسته (ضروری) است در این راستا کاری انجام شود.

موزه ساسانی بیشاپور

با نگرش به ارزش شهر بیشاپور به عنوان شهری ساسانی که در دوره اسلامی نیز از آن بهره برده شده است و ماندگاری (تداوم) بلند مدت آن و همچنین دنباله کاوش های باستان شناختی این محوطه، برای شناسایی و جذب سهم گردشگری آن، نیاز به گنج خانه ای زیبنده در محوطه بیشاپور احساس شد که درکنار معرفی دوره های استقراری شهر از دید طراحی فضای درونی گنج خانه، سیستم‌های حفاظت فیزیکی و الکترونیکی و آموزش همگانی بازدیدکنندگان نیز، دارای رسته ای (رتبه) درخُور این مجموعه باشد. از همین روی در طرح توسعه، پس از ویرانی ساختمان پیشین گنج خانه با طراحی دوباره ساختمان و در نظر گرفتن واپسین استانداردهای موجود، کار ساخت گنج خانه آغاز و در سال 88 با پایان یافتن اجرای عملیاتی ساختمان و جاگذاری اشیای قابل نمایش، گشایش یافت. این گنج خانه در اندازه 700 مترمربع بوده و در برگیرنده کتاب خانه، سالن نمایش، کارگاه مرمت و خزانه است. در همین راستا مهدی فرجی، باستان شناس کازرونی گفت : « انسان ها از دیرباز و شاید بتوان گفت از آغاز پیدایش مردمان بر روی این کره خاکی، مجموعه سازی یا گردآوری اشیای طبیعی برای آراستن خود به گونه سرشتی (فطری) را همراه خود داشته اند. در سده چهارم و آغاز سده سوم پیش از زایش عیسا، «بطلمیوس» سردار الکساندر مقدونی در شهر اِسکندریه در کاخ خود دانشگاهی بزرگ همراه با رَصدخانه و باغ گیاهان و جانوران بنیاد نهاد که این کار پس از او دنبال نشد. اما کهن ترین گنج خانه ایران گنج خانه همایونی است که به فرمان ناصرالدین شاه قاجار در کاخ گلستان پدیدار شد و در برگیرنده گنجینه جواهرهای شاهانه (سلطنتی) و پیشکش های فرنگی بود. برای نخستین بار گنج خانه به چَم (معنای) همگانی آن، از سوی مرتضي قلی خان هدایت نامدار به صنیع الدوله پیشنهاد شد که هرگز به سرانجام نرسید. در سال 1295 خیامی همزمان با بنیاد وزارت معارف و صنایع مستظرفه، نخستین گنج خانه به نام گنج خانه ملی در یکی از اتاق های مدرسه دارالفنون با کوشش مرتضي قلی خان ممتازالملک پدید آمد که سپس به کاخ مسعودیه جا به جا شد. در دنباله این روَند بود که پیشرفت و ساخت گنج خانه های دیگر در شهرهای گوناگون ایران بنیاد نهاده شد».

این کارشناس باستان شناسی پایگاه میراث فرهنگی «آیاپیر» ایذه در دنباله سخنانش افزود : « شهر تاریخی بیشاپور خود به عنوان گنجینه ای غیرقابل انکار، همچون نگین درخشانی بر پیشانی استان پارس (فارس) می‌درخشد. کاوش‌های پروفسور «ژرژ سال» و «رومن گیرشمن» و سپس علی اکبرسرافراز ارزش این شهر را بیش از پیش نمایان کرد که سند شهر منسوب به «اُپسای دبیر یا آپاسای» بیانگر چنین بزرگی و شکوهی است و خود به تنهایی توانایی (قابلیت) ثبت در سیاهه (فهرست) جهانی یونسکو را داراست. گیرشمن در درازای کاوش‌های خود ساختمانی با بهره از کاراسته‌های (مصالح) بوم آورد در بیشاپور برای اِسکان پدید آورد که سراسر با روح شهر تاریخی بیشاپور سازگار بود. ساختمانی که توانایی تبدیل به گنج خانه ای زیرعنوان گنج خانه اسناد کاوش در بیشاپور به دست فرانسوی‌ها را در آینده داشت، ولی ویران و ساختمان کنونی جایگزین آن شد! به هر روی گنج خانه بیشاپور یکی از مهم‌ترین گنج خانه ها و تنها گنج خانه ساسانی در استان پارس است».

هم اینک با دگرگونی هوا و فصل گردشگری در بخش‌های گرمسیری کشور همچون کازرون، گنج خانه بیشاپور پذیرای گردشگران است. همچنین باید برنامه سفر را به گونه ای هماهنگ و تنظیم کرد که یک روز را در بیشاپور، گنج خانه آن، تنگ چوگان و اگر بتوان اِشکفت (غار) شاهپور که همگی در کنار یک دیگر هستند، گذراند و از آن بهره فراوانی برد.شهر تاریخی بیشاپور در 23 کیلومتری کازرون جای گرفته است و یکی از بزرگ ترین شهرهای ساسانی ایران در زمان آبادانی خود بوده است.


منبع : قانون
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

سوری‌هایی که از اروپا به سوریه فرار می‌کنند!

اکتبر، بیرون از سفارت سوریه در برلین، مریم با عصبانیت از اینکه شوهرش با دو تا از چهار فرزند خردسالشان به شهر ساحلی لاذقیه در سوریه بازگشته، اشک می‌ریزد. او به یاد دارد که چگونه به همراه پسر و دخترش که فقط ۸ و ۵ سال داشتند، از مرز‌های یونان و ترکیه و سوریه با پای پیاده گذشته‌اند.

دولت داماد ها

امروز طی حکمی داماد حسن روحانی معاون وزیر صنعت معدن و تجارت و رئیس سازمان زمین شناسی شد

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: تهیه زغال به چه قیمتی!

برای تهیه هر گونی زغال باید شش اصله درخت بیست سالە را قطع کرد. نابودی جنگلها به چه قیمتی!

ویدیو: فریادهای زن معترض فرانسوی

فریادهای این زن معترض فرانسوی بازتابی گسترده در شبکه های اجتماعی داشته است. امانوئل مکرون، دیشب در نطق تلویزیونی با اذعان به اینکه تن دادن به این وضعیت، بزدلانه بوده است بر مبنای مردمی مشروعیت، تاکید و اعتراف کرد که بخش هایی از مردم نادیده گرفته شده بودند. مکرون همچنین از لغو افزایش مالیات سوخت خبر داد.

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر