عوامل موثر در وضعیت کنونی جامعه شناسی کدامند ؟

شناسه خبر: 152834 سرویس: توسعه ، اجتماعی ، گوناگون سه شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۷, ۱۹ : ۲۲ : ۰۰
عوامل موثر در وضعیت کنونی جامعه شناسی کدامند ؟
صاحب‌نظران و جامعه‌شناسان در آسیب‌شناسی آموزش علوم اجتماعی در ایران از منظر خود چهار عامل ایدئولوژیک ، غیر بومی بودن، بی‌جان شدن و جاماندگی این علم را دلیلی بر وضعیت کنونی این رشته دانستند.
۵۵آنلاین :

«مسائل و چالش های علوم اجتماعی در ایران» عنوان پنجمین همایش ملی روز علوم اجتماعی بود. این همایش امروز(سه شنبه) به میزبانی دانشگاه خوارزمی برگزار شد.

**مسعود گلچین: جامعه‌ شناسی یک بازی دسته جمعی است
مسعود گلچین، جامعه‌شناس در نشست « مسائل و چالش های آموزش جامعه شناسی در ایران» اظهارات خود را با ایدئولوژیک شدن فضای علوم اجتماعی در ایران آغاز کرد و گفت: نوعی جزم اندیشی پارادایمی یا ایدئولوژیک کردن انگاره‌ها در فضای علوم اجتماعی وجود دارد. مشکلی که در نتیجه این ایدئولوژیک شدن به وجود می‌آید این است که باعث فراموشی برخی ابعاد ماجراست، به راویت دیگر تقسیم‌بندی ها راهنمای فکری و عملی جامعه‌شناسان هستند و نباید مانعی برای فکر و اندیشه شوند. 
وی توضیح داد: تئوری‌ها برای فهم محیط و مسائل انسانی است. در ساخت و شکل‌گیری این تئوری‌ها دانش محقق و سنت‌های فکری صاحب تئوری موثر هستند.اکنون بجای آنکه تقسیمات پارادایمی کمک ما باشند. با طبقه‌بندی در واقع از جزئیات صرف نظر می‌کنیم، هرچند برخی از این جزییات می‌تواند با ارزش باشد اما با طبقه‌بندی ناچار به عبور از آنها هستیم.
استاد دانشگاه افزود: وقتی هرکدام از نظریات تبدیل به ایدئولوژی می‌شوند، آفات نگاه ایدئولوژیک به محقق سرایت می‌کند که در نتیجه آن نگاهی جزمی به وجود می‌آید. در نتیجه ظرفیت مدارا و همنیشینی کاهش پیدا می‌کند و عوامل مطالعه به دو دسته دوست-دشمن تفکیک می‌شوند. در چنین شرایطی تئوری راهنما نیست و مانع فرآیند معرفت است. در ادامه محقق چارچوب‌های فکری را همچون امری مقدس می‌پرستد و همین نگاه باعث می‌شود از درک بسیاری از مسائل محروم گردد. 
وی گفت: جامعه شناسی چیزی نیست که در آینده به آن دست یابیم. جامعه‌ شناسی بازی دسته جمعی است که همگی درگیر آن هستیم. این علم تعامل و برهم کنش است. اگر تصور کنیم تنها یک اندیشه درست و بحق است، فرصت استفاده از ذخیره تجربه و دانش دیگران را از دست داده‌ایم.

**علیرضا شجاعی زند: جامعه‌شناسی جز نوع بومی، شکل دیگری ندارد
**علیرضا شجاعی زند، استاد دانشگاه تربیت مدرس بحث خود را به موضوع «دفاع از تحول در علوم انسانی» اختصاص داد. وی در رابطه با ایده کلی این موضوع به تفکیک چند مساله مناقشه برانگیز و مبهم در ارتباط با تحول در علوم انسانی پرداخت و گفت: تحول در علوم انسانی، بومی سازی، دینی سازی علم سه مقوله متفاوت هستند و نباید این طور تلقی شود که این سه عنوان برای نیل به یک هدف هستند.
وی ادامه داد: بایستی تحول در علوم انسانی و حتی بومی‌سازی را دنبال کرد. اما اینها لازم و ملزوم یکدیگر نیستند.
شجاعی زند سپس با طرح این سوال که «تحول در علوم انسانی چیست؟ » گفت: تحول در علوم انسانی، یعنی رفع نقصان و خطاهای مبنایی علوم انسانی رایج. 
وی در ادامه با تاکید بر «رفع خطاهای مبنایی» افزود: خطاهای روزمره علوم انسانی رفع می‌گردند، اما خطاهای مبنایی سه دسته هستند. اول. نقص و نادیده گرفتن ویژگی‌های بومی و دوم خطاهای ناشی از متافیزیک علم و سوم نقصان نادیده گرفتن شدن ابعاد ارزش و ایدئولوژیک علم. سه خطای مهم و مبنایی در علوم انسانی هستند. 
استاد دانشگاه تربیت مدرس افزود: در بحث بومی سازی نخست باید ساحت‌های مختلف علم تفکیک گردند و تمامی ابعاد علمی قابلیت بومی شدن مشخص شوند ، به همین ترتیب بومی سازی در برخی از دانش ها بلاموضوع و بی معناست؛ مثلا تاریخ و جغرافیا و ادبیات بومی سازی ندارد، از طرف دیگر برخی رشته‌ها مانند علوم پایه و منطق از اساس غیربومی هستند.
وی گفت: اما رشته‌ای مانند جامعه‌شناسی جز نوع بومی، شکل دیگری ندارد. خطای بومی نشدن جامعه‌شناسی متوجه خود ماست و ناشی از تعمیم‌های بی مهابای جامعه‌شناسان ایرانی است. 
خطای معرفت شناختی علوم انسانی مانند غلبه رویکردهای اثبات گرایی و مادی گرایانه بر ساحت معرفت اثر دارد که با بازگشت به فلسفه و عقل و برهان قابل رفع است. 
این استاد جامعه‌شناسی برای راه حل از ایدئولوژیک علم گفت: راه حل، ایدئولوژی زدایی و بازگشت به علم است البته این تعبیر به معنای رفتن به سراغ علم دینی نیست. در حقیقت هدف تحول علوم انسانی نقد مبانی ایدئولوژیک است. 

**سارا شریعتی: این جامعه شناسی خطرناک نیست و بی جان شده است
سارا شریعتی، استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران گفت: قبل از انقلاب گروهی کتاب‌های ممنوع را حفظ می‌کردند یعنی هر فرد، یک کتاب بود. اعضا این گروه را دستگیر کردند. در این دوران در حقیقت، کتاب‌ها جان داشتند و خطرناک بودند چرا که این کتاب‌ها می‌توانستند زمینه‌ساز تحولات اجتماعی باشند
وی گفت: پرسش در بحث آموزش جامعه شناسی این است که چرا دیگر کتاب‌ها خطرناک نیستند! و کتاب‌ها تبدیل به متون درسی شده‌اند. باید پرسید آیا این آموزش جامعه‌شناسی واقعا جاندار است؟ به قدری کارآمد است بتواند خطرناک باشد؟ پاسخ من این است که این جامعه شناسی خطرناک نیست و بی جان شده است. 
وی ادامه داد: مساله محور نبودن، در دفاع از تحول علوم انسانی نشانه این است که پرسش‌های جامعه‌شناسی که باعث گردیده، این دانش جاندار نباشد. جامعه شناسی به عنوان یک علم مستقل و خودمختار هنوز حق خودش را از دیگر رشته‌ها نگرفته است و گاه احساس می شود جامعه شناسی نوعی الهیات معلول است و گویا هنوز به جامعه به صورت مستقل نیاندیشیده‌ایم. 
این استاد جامعه شناسی با نقد نبود تفکر جامعه‌شناختی در دوران پیش از دانشگاه گفت: جامعه شناسی دانشی است که در 18 سالگی و با ورود فرد با دانشگاه شکل می‌گیرد. در صورتی که جامعه‌شناسی نیاز به تداوم و پیوستگی دارد و برای آنکه تفکر جامعه‌ شناختی تبدیل به یک عادت واره شود باید از مدرسه این نحوه تفکر شکل بگیرد.
شریعتی با طرح ایده فراخوانی به تخیل و امید گفت: ما به آگاهی جامعه شناسی نیازمندیم تا بتوانیم جهان خود را بهتر تحلیل کنیم. جامعه شناسی در آغاز تکوین این رشته با تحول اجتماعی پیوند خورده است. در حالی که امروز دانشگاه ما آن نوع جامعه شناسی را ارج می دهد که بیش از همه محصور کلاس درس باشد و رابطه‌ای به تحول اجتماعی نداشته باشد.

**ضیاهاشمی: آموزش علوم اجتماعی از تحولات معاصر جا مانده است
سید ضیاء هاشمی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران در بررسی و آسیب‌شناسی چالش‌های آموزش علوم اجتماعی در ایران گفت: آموزش علوم اجتماعی از تحولات معاصر جا مانده است. ما شاهد شکل گیری دانشگاه‌های اجتماعی و نسل چهارم هستیم. دانشگاه‌هایی که به دنبال پیوند مناسب و کافی با واقعیات جامعه هستند و نبود این پیوند در ایران سبب جاماندگی شده است. 
وی گفت: آموزش های دانشگاهی پیوند کافی با واقعیات بیرونی ندارند. در حوزه آموزش تمرکز بر توسعه است. ده‌ها هزار فارغ التحصیل در سطح دکتری معلوم نیست برای چه هدفی آموزش دیده‌اند و این آموزش‌ها برطرف کننده چه نیازهایی هستند. این بی‌هدفی دانشگاه‌های ایران را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. محتوای آموزش‌ها باید با مسائل واقعی جامعه پیوند و تناسب داشته باشند.
وی اضافه کرد: عدد بیکاری فارغ التحصیلان نگران کننده است. در دورانی افراد به دلیل نبود زمینه‌ها و رشته‌های تحصیلی در ایران به کشورهای توسعه یافته مهاجرت می‌کردند. ولی نسل جدید مهاجران و فرار مغزها ، به دلیل ناتوانی سیستم در بکارگیری آنها است. در این تحول، در بخش علوم اجتماعی اقداماتی باید صورت بگیرد.


منبع : ایرنا
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

سوری‌هایی که از اروپا به سوریه فرار می‌کنند!

اکتبر، بیرون از سفارت سوریه در برلین، مریم با عصبانیت از اینکه شوهرش با دو تا از چهار فرزند خردسالشان به شهر ساحلی لاذقیه در سوریه بازگشته، اشک می‌ریزد. او به یاد دارد که چگونه به همراه پسر و دخترش که فقط ۸ و ۵ سال داشتند، از مرز‌های یونان و ترکیه و سوریه با پای پیاده گذشته‌اند.

دولت داماد ها

امروز طی حکمی داماد حسن روحانی معاون وزیر صنعت معدن و تجارت و رئیس سازمان زمین شناسی شد

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: تهیه زغال به چه قیمتی!

برای تهیه هر گونی زغال باید شش اصله درخت بیست سالە را قطع کرد. نابودی جنگلها به چه قیمتی!

ویدیو: فریادهای زن معترض فرانسوی

فریادهای این زن معترض فرانسوی بازتابی گسترده در شبکه های اجتماعی داشته است. امانوئل مکرون، دیشب در نطق تلویزیونی با اذعان به اینکه تن دادن به این وضعیت، بزدلانه بوده است بر مبنای مردمی مشروعیت، تاکید و اعتراف کرد که بخش هایی از مردم نادیده گرفته شده بودند. مکرون همچنین از لغو افزایش مالیات سوخت خبر داد.

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر