آیا حل مسأله اقتصادی ایران وابسته به اجماع اقتصادی است؟

شناسه خبر: 86022 سرویس: اقتصادی چهارشنبه ۳۱ شهريور ۱۳۹۵, ۱۱ : ۱۴ : ۰۰
آیا حل مسأله اقتصادی ایران وابسته به اجماع اقتصادی است؟
اخیراً نوشته های متعددی توسط اقتصاددانان و دلسوزان اقتصاد ایران نوشته می شود و به طور عمده پیشنهاد می کنند که برای حل مسائل اقتصادی کشور لازم است بین عناصر تصمیم گیر اقتصادی اجماع به وجود بیاید و عده ای هم از واژه هایی از قبیل همراستایی با همگرایی استفاده می کنند.
۵۵آنلاین :

اخیراً نوشته­های متعددی توسط اقتصاددانان و دلسوزان اقتصاد ایران نوشته می­شود و به طور عمده پیشنهاد می­کنند که برای حل مسائل اقتصادی کشور لازم است بین عناصر تصمیم­گیر اقتصادی اجماع به وجود بیاید و عده­ای هم از واژه­هایی از قبیل همراستایی با همگرایی استفاده می­کنند. داشتم در این مورد فکر می­کردم و هرچه بیشتر فکر کردم کمتر به نتیجه رسیدم که لازمه حل مسائل اقتصادی ایران اجماع بین تصمیم­گیران اقتصادی است. اقتصاد ایران درگیر مشکلات جدی ساختار درونی و بیرونی است که اجماع اقتصادی تنها می­تواند یک مسکن باشد، آن هم اگر بتواند تسکین دهد. بحث ضرورت تفاهم و اجماع در حاکمیت تا جایی جلو رفته است که عده­ی حل مسائل اقتصادی ایران را وابسته به این اجماع کرده­اند که در صورت تحقق مسائل اقتصادی ایران حل می­شود و اگر تحقق نپذیرد اقتصاد ایران وارد یک بحران جدی خواهد شد.

هدف نوشته حاضر، به رغم احترام به این نوشته­ها، نگاهی متفاوت به موضوع است. به عبارت دیگر لازم است موضوع را از زاویه­ای دیگر نیز بررسی کنیم.

یکی از پیش­فرض­های احتمالی این پیشنهادات، قائل بودن به یک اقتصاد مستقل از ما و ذهن ماست. یعنی واقعیتی به نام اقتصاد ایران وجود دارد که اقتصاددانان به دنبال شناخت آن هستند و بدیهی است. که وقتی شناخت حاصل می­شود راه­حل هم هویدا می­شود. این نگاه که ریشه در فلسفه دکارت و فیزیک نیوتون دارد در سال­های اخیر به طور گسترده­ای در ادبیات اجتماعی مورد استفاده قرار گرفته است و اقتصاد، کیکی از معدود رشته­هایی است که وارد این وادی نشده است و کماکان به مستقل بودن اقتصاد از ذهن اقتصاددان اصرار می­ورزد. کاربرد گسترده مدل­سازی­ها و ریاضی در اقتصاد هم ناشی از این نگرش است. تردیدی نیست که این نگرش کمک­های شایان توجهی به اقتصاد کرده است و بسیاری از سیاستگذاری­های اقتصادی در قرن بیستم مرهون این نگاه به اقتصاد است. ولی این نگاه کاستی­هایی هم دارد. یکی از کاستی­هایش همین است که ذهن اقتصاددان را از اقتصاد جدا می­کند. بر اساس نظریه روبه­رو، اقتصاد ایران یک واقعیت نیست بلکه یک مدلی از واقعیت است که مجموعه­ای از شرایط اقتصادی (که از نظر همه اقتصاددانان قابل تشخیص است) و ذهنیت اقتصاددان (که کاملاً سابپژکتیو و خاص خود است) است. در این صورت اگر قرار است اجماعی روی مباحث اقتصادی شکل گیرد روی مورد اول است، چون مورد دوم خاص فرد است و رسیدن به اجماع روی موضوع دوم محال است، چون در هیچ کجای جهان دو اقتصاددان نمی­توان پیدا کرد که در این حوزه نگاهی مشابه داشته باشند و لذا اجماع تنها می­تواند در سطح کلیات شکل بگیرد که آن هم به درد سیاستگذاری نمی­خورد. نسبت این دو عامل (یعنی شرایط اقتصادی و ذهنیت اقتصاددان و سیاستگذار در مورد این شرایط) از یک نفر با نفر بعد متفاوت است. بعد ذهنی این شناخت بسیاری از مواقع به منافع شخصی گره خورده است و در بسیاری از موارد به منافع حزبی وصل شده است. گاهی هم طرفداری کورکورانه از یک نظریه یا پارادایم، به هر دلیلی، می­تواند سهم قسمت دوم را زیاد کند و شرایط را برای اجماع دور کند و اصلاً اجازه ندهد و اجماعی صورت گیرد. اخیراً هم کسانی که با علم اقتصاد آشنایی ندارند ولی به طور تجربی وارد نظریه­پردازی اقتصادی شده­اند به شلوغی شهر دامن زده­اند و تا رگ گردن از اندیشه خود (جزء دوم مدل واقعیت) دفاع می­کنند. اینها نظریه خود را با ناموس خود یکی گرفته­اند. یکی از راه­های نزدیک کردن سیاستگذاران، فعالان و اقتصاددانان به هم (که من نام آن را اجماع نمی­گذارم)، شفاف­سازی اقتصادی، انتشار به موقع آمارهای مناسب و دقیق و گسترش تحقیقات اقتصادی برای پشتیبانی از آن­هایی است که در خط مقدم هستند (سیاستگذاران و مجریان سیاست­ها) که این مسأله بخشی از هوشمندی اقتصادی است. یعنی همان کاری که در بسیاری از کشورهای جهان انجام شده است. عدم شفافیت اقتصادی در ایران در حدی است که حتی برای یک آمار خود هم برنامه و زمان­بندی انتشار نداریم در حالی که کشورهای ضعیف­تری دارای تقویم اقتصادی­اند و این تقویم را به طور روزانه در سطح جهانی منتشر می­کنند. وقتی این شفافیت وجود نداشته باشد، اقتصاددانان متعهد و دلسوز، روی مورد اول (شرایط اقتصادی) با هم اختلاف پیدا می­کنند و احزاب، سیاستمداران و اقتصاددانان وابسته به آن­ها هم آلوده جزء دوم شناخت اقتصادی می­شوند و همین مسأله موجب می­شود اجماع، همسویی، همگرایی، و مفاهیمی از این دست هیچ­گونه زمینه عینی و ملموس نداشته باشد. به عبارت دیگر ما چیزی را طلب می­کنیم که وجود آن محال است.

پس چاره چیست؟ به نظرم آنچه در سطح سیاست­گذاری اقتصادی لازم است، اگر بخواهیم از این منظر نگاه کنیم، تحمل است نه اجماع. من قبول دارم که با آقای الف اختلاف نظر دارم، ولی صبر می­کنم ببینم کاری که دارد انجام می­شود جواب می­دهد یا نه. چیزی هم که در غرب دارد خوب کار می­کند اجماع نیست، بلکه تحمل و صبر و اعتقاد به مدل واقعیت، و نه واقعیت، دارند. بنابرانی در ایران، حداقل در بخشی از حوزه­های نظریه­پردازی و سیاستگذاری، مدل شخصی خود از واقعیت را با واقعیت یکی می­گیرند و به همین دلیل نظریه خود را ناموسی می­کنند. جالب­تر اینکه تعجب می­کنند که چرا دیگران او را نمی­فهمند. اخیراً دانا زوهر در دانشگاه آکسفور از نظریه celebration of diversity جشن تنوع، استفاده کرده و تنوع در دیدگاه­ه را لازمه یک رشد پایدار و رهبری قدرتمند می­داند. بر اساس همین نظریه تنوع در نگاه­های مدیران را نه تنها یک عامل جلوگیرنده بلکه یک سرمایه برای شرکت­ها تلقی می­کند. اگر همین مفهوم را به حوزه سیاستگذاری اقتصادی در ایران هم تعمیم دهیم، باید تنوع نگاه­ها را یک سرمایه تلقی کنیم، نه اینکه با همسو کردن نگاه­ها به دنبال تحکم و مدیریت توده­ای شویم.

مجدداً تأکید دارم که اصرار بر اجماع و همسراستایی نظریات اقتصادی برخلاف آب شنا کردن است و راه­حل ورود به مشکلات اقتصاد ایران شفاف­سازی اقتصادی (قدرتمندتر کردن جزء اول شناخت اقتصادی) و توسعه تحمل شخصی، سیاسی و حزبی است. اینها هم همه مستلزم این است که مسأله ما «اقتصاد ایران» باشد نه مسأله خودم.


منبع : تجارت فردا
برچسب ها
سرمایهسیاست
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

شغل دوم مردم دنیا!

، «میهمان‌نوازی» شاید توصیف چندان قابل‌باوری نباشد، اما این روزها در هر شهر و کشور اروپایی که قدم بگذارید، خواهید دید که مردم آنجا به هر کاری که مشغول باشند، شغل دومشان میزبانی از توریست‌هایی است که تقریبا همه‌جا پیدا می‌شوند و تمامی هم ندارند.

اين همه ماجرای مافیای خودرو نیست

داستان «مافياي واردات خودرو» يا آنچه اين روزها و در افواه عمومي با عنوان «واردات غيرقانوني يا قاچاق چندين هزار خودروی خارجي» برجسته شده است، پس از گذشت ماه‌ها از طرح آن و تحت فشار افکار عمومي و شايد با پيگيري نهادهاي نظارتي سرانجام و تا اينجاي کار به گزارش وزارت صنعت،‌معدن و تجارت به رئيس‌جمهور محترم و دستورات رئيس قوه مجريه در هامش اين گزارش خطاب به برخي وزارتخانه‌ها و معاونان خود انجاميد.

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: اگر در دهه هفتاد اجازه میدادند دولت الكترونیك انجام شود

٥٥ آنلاین تلاش میكند در مورد افراد قضاوت نكند و مهم برای ما روش های اداره كشور هست . اما این حرف وزیر ارتباطات در مورد امضاهای طلایی و راهكار دولت الكترونیك كاملا درست است .اگر در دهه هفتاد اجازه میدادند دولت الكترونیك انجام شود. مفسدین از قدرت فاصله میگرفتند

ویدیو: علیخانی حتی مهمانان برنامه را با نظر میرعلی دعوت می کرد

علیخانی حتی مهمانان برنامه را با نظر میرعلی دعوت می کرد. علیخانی: سفارش می کنم قرارداد سال بعدت بهتر باشد؛

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر