آرامگاه وزیر ایرانی شاه‌جهان درآگرا

شناسه خبر: 127356 سرویس: فرهنگ و میراث فرهنگی ، گوناگون پنجشنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۶, ۱۶ : ۱۸ : ۰۰
مولا شکرالله شیرازی ملقب به افضل‌خان در سال978هجری/1570م، در شیراز به دنیا آمد. پدر شکرالله کاتب بود و در دستگاه حکومتی صفویان خدمت می‌کرد و همین موضوع باعث شد که دو پسرش را درگیرکارهای دیوانی و خوشنویسی‌کند
۵۵آنلاین :

 

 

حمیدرضا سروری

مولا شکرالله شیرازی ملقب به افضل‌خان در سال978هجری/1570م، در شیراز به دنیا آمد. پدر شکرالله کاتب بود و در دستگاه حکومتی صفویان خدمت می‌کرد و همین موضوع باعث شد که دو پسرش را درگیرکارهای دیوانی و خوشنویسی‌کند. شکرالله شاگرد ممتاز شاه‌تقی‌الدین محمد شیرازی بود و پس از پایان تحصیلش به اردوی شاهی در قزوین پیوست جایی که توانست توانایی خود را در شاعری نشان دهد و با توجه به پشتیبانی نجیب زاده‎‌‌ای به نام فرهادخان قرامانلو به دربارصفوی نزدیکتر شود هرچند کمی پس از آن و با توجه به اعدام فرهادخان این پشتیبانی هم از بین رفت. شکرالله مدتی را در همدان سپری کرد و پس از آن در سال 1017ه/1608م،رو به هند آورد و در برهانپور(Borhanpur) شاگرد نجیب‌زادۀ مشهور مغول عبد‌الرحیم‌خان شد. سه سال بعد منشی و محرم اسرار شاهزاده خرم(شاه‌جهان)شد و تا پایان عمر درخدمت او ماند و با توجه به پادشاهی رسیدن شاهزاده خرم با عنوان شاه‌جهان امپراتور دودمان گورکانی هند،شکرالله هم پله‌های پیشرفت را پیمود و از جانب شاه‌جهان عنوان افضل‌خان را دریافت کرد و با توجه به نقش مثبتی که در نبرد شاه‌جهان با دشمنانش در اُدَیپور(Udaipur) بازی کرد به او نزدیکتر شد و در دومین سال پادشاهی شاه‌جهان به عنوان وزیراعظمی رسید. افضل‌خان پشتیبان شاعران و نویسندگان بود،برادر افضل‌خان به نام عبدالحق که بعدها عنوان امانت‌خان به او داده شد بخشی از خوشنویسی تاج محل را انجام داد و با این کار مشهورگشت.  افضل‌خان درسال1048ه/1639م،در هفتادسالگی و درلاهورکه امروزه بخشی از پاکستان است پا را از دایرۀ هستی بیرون نهاد و پیکرش به آگرا منتقل گردید و درآگرا به خاک سپرده شد(Begley,1984:601-602). آرامگاه او در نزدیکی آرامگاه اعتمادالدوله جای دارد و از آن به عنوان یک اثر شاخص از معماری هندی- ایرانی نام برده می‌شود. نفوذ هنر معماری ایرانی در آن جایگاه چیره را دارد(Brown,1981:106 ) و به دلیل این که سراسر پوشش بیرونی بنا با کاشی تزیین شده بود از آن با نام چینی‌کا روزا (Chini ka Rauza)نام می‌برند. بخش زیادی از کاشیهای نمای آرامگاه از بین رفته ولی همین مقداری هم که برجای مانده به خوبی به ما کمک می‌کند شکل اولیه آرامگاه را هنگامی که سراسر با کاشی تزیین شده بود را تجسم ‌کنیم. نمای ورودی آرامگاه نیز با طرحهای گیاهی و تاقچه‌های تزیینی ما را به یاد طرح و سبک‌کار مسجد وزیرخان درلاهور می‌اندازد که تاریخ ساختش سال1634میلادی است بنای دیگری را درآگرا سراغ نداریم که با کاشی تزیین شده باشد و همین موضوع به اضافۀ حضور افضل‌خان درلاهور پیوند طرح وکاشیهای آرامگاه را با مسجد وزیرخان درلاهور نشان می‌دهد. آرامگاه افضل‌خان راست‌گوشه است و بخشهای درونی آرامگاه هم با کتیبه‌های قرآنی که روی گچ نگاشته شده‌اند تزیین گردیده،نام هیچ خوشنویسی درکتیبه‌ها دیده نمی‌شود ولی روشن است که به وسیلۀ استادکار و خوشنویس زبردستی نوشته‌ شده‌اند،شاید برادر افضل‌خان یعنی امانت‌خان آنها را نوشته است(Asher,2008:232). نقشما‌یه‌های هندسی و گیاهی و البته رنگارنگ روی تاقهای موجود در آرامگاه همراه با مقرنس‌کاریهای زیبای آن برشکوه و زیبایی آرامگاه افزوده است. در بخش میانی فضای درونی آرامگاه روی سکویی مربع شکل دو سنگ گورساده و بدون کتیبه دیده می‌شود. شوربختانه از آرامگاه افضل‌خان به خوبی نگهداری نمی‌شود و بچه‌های هندی در فضای خارجی آرامگاه کریکت بازی می‌کنند! و همین موضوع باعث می‌شود که به تزیینات گچبری آسیب زده شود. مشکل کهنۀ پاسداری نکردن از بناهای باستانی تنها مشکل ایران نیست بلکه هندیها هم هر روز با آن درگیرند و این درحالی است که شهر آگرا هر روز پذیرای تعداد بسیاری زیادی گردشگر است و درآمد هنگفتی را نصیب هندوستان می‌کند به طور نمونه بهای بلیط ورود به تاج محل برای گردشگران خارجی هزار روپیه است! حال این درآمدها کجا و چگونه خرج می‌شوند؟روشن نیست!.

کتابنامه

Asher,Catherine,2008.The New Cambridge History of India I:4,Architecture of Mughal India,Cambridge University Press, P.232.

Begley, W. E,1984. “Afzal Khan,” Encyclopædia Iranica, I/6, pp. 601-602. available online at http://www.iranicaonline.org/articles/afzal-khan-title-of-molla-sokrallah-sirazi-mughal-court-official-ca (accessed on 15 March 2014)

Brown,Percy,1981.Indian Architecture(Islamic Period)II,Mumbai,p.106.

 


منبع : 55آنلاین
اشتراک گذاری

نظرات

دیدگاه‌های شما پس از تایید ناظر منتشر می‌شود.
متون غیرفارسی و پیام‌های حاوی توهین، تهمت یا افترا تایید نخواهد شد.

انصراف

دیدگاه 55

بیشتر

امکان پذیری و مطلوبیت هدایت نقدینگی: یک تحلیل انتقادی

چند هفته پیش در مطلب مشترکی با آقای دکتر شهرام معینی (دانشگاه اصفهان) اشاره کردیم که سیاستمداران ایرانی هر وقت می‌خواهند یک راه حل ظاهراً معقول و آسان ولی در واقع سهل و ممتنع برای مشکلات اقتصادی پیشنهاد کنند سراغ «هدایت نقدینگی سرگردان» به سمت «تولید» می‌روند. هر زمانی که تورم مساله اقتصادی کشور باشد، می‌خواهند از این هدایت برای «جذب و دفن» نقدینگی استفاده کنند (گویی نقدینگی در جایی خارج از بانک قابل هدم و دفن است) و هر زمان که مساله رکود مطرح است، می‌خواهند با آن رونق و اشتغال ایجاد کنند.

سراب «وام بدون سود»!

یکی از بانک‌ها در ترفندی تازه ادعا می‌کند تسهیلات با بهره صفر‌درصد می‌دهد

اخبار ویدئویی

بیشتر

ویدیو: موتورسیکلت خودران بی ام و که با حفظ تعادل، به راحتی در مسیر حرکت می کند.

ویدیو: مرد بلوچ با دوچرخه در روستاهای چابهار کتابخانه افتتاح می کند

مرد بلوچ با دوچرخه در روستاهای چابهار کتابخانه افتتاح می کند/ در هیاهوی اخبار تلخ و بد، هنوز هم می شود مهربانی و انسانیت و اخلاق را سراغ گرفت

خبرها

بیشتر

خبرهای دیگر